Avrupa’da Zeytinyağı Denetimlerinde Kritik Açıklar!

Avrupa’da Zeytinyağı Denetimlerinde Kritik Açıklar!

Avrupa Sayıştayı’nın (ECA) yeni raporu, Avrupa Birliği’nin zeytinyağı kontrol sistemlerindeki önemli eksikliklere işaret etti. Raporda, uygunluk kontrollerinin yetersiz olduğu, risk bazlı denetimlerde boşluklar bulunduğu ve bunun ürünün kalitesi, güvenliği ve izlenebilirliği açısından risk oluşturabileceği belirtildi. Bu durum, Avrupa’da zeytinyağı sektöründe alarm zillerinin çalmasına neden oldu.

AB’nin Zeytinyağı Üretimindeki Liderliği

Avrupa Birliği, dünya zeytinyağı üretiminde lider konumda. Ancak ECA’nın raporu, mevcut denetim çerçevesinin tüm üye ülkelerde aynı etkinlikte uygulanmadığını vurguluyor. Ayrıca, sistemin bazı alanlarda zayıf noktalar taşıdığına dikkat çekiliyor. Bu durum, tüketici güvenini ve Avrupa zeytinyağının uluslararası itibarını etkileyebilir.

Dünya zeytinyağı üretiminin %61’ini, ihracatının %65’ini ve tüketiminin %45’ini AB gerçekleştiriyor. Buna karşın Birlik, yıllık üretiminin yaklaşık %9’una denk gelen miktarda zeytinyağı ithalatı da yapıyor. Bu tablo, iç piyasada denetim ve izlenebilirliğin önemini artırıyor. Bu durum, Avrupa için önemli bir sınav teşkil ediyor.

Sistemsel Açıklar ve Ülkeler Arası Farklılıklar

Zeytinyağı, AB içinde etiketleme, kategori doğrulama ve pestisit testleri gibi alanlarda sıkı biçimde denetlenmesi gereken bir ürün olarak tanımlanıyor. Ancak denetçiler, bazı uygunluk kontrollerinin yeterli olmadığını ve piyasanın bazı bölümlerinin risk bazlı denetimlere dahil edilmediğini saptadı. Bu tür eksikliklerin “sistemsel kırılganlık” yarattığı ve kaliteyi zedeleyebileceği belirtiliyor.

ECA, zeytinyağının izlenebilirliğinde üye ülkeler arasında farklılıklar bulunduğunu kaydetti. İspanya ve İtalya gibi ülkelerin zeytinin menşeinden nihai ürüne kadar tedarik zincirini takip etmek için elektronik kayıt sistemleri kullandığı aktarıldı. Ancak tüm ülkelerde aynı düzeyde izleme ve denetim olmadığı vurgulandı. İspanya ve İtalya’nın bu konudaki öncü uygulamaları dikkat çekiyor.

Pestisit Kontrolleri ve Karışım Kuralları

Rapora göre, AB içinde üretilen zeytinyağında pestisit kalıntı kontrolleri genel olarak etkili yürütülüyor. Denetimde ayrıca karışım kuralları ve izlenebilirliğe ilişkin bazı düzenlemelerin yeterince net olmaması nedeniyle ülkeler arasında farklı uygulamaların ortaya çıktığına dikkat çekildi. Zeytinyağının birden fazla AB ülkesinden veya AB dışı kaynaklardan gelmesi halinde sınır ötesi izlenebilirliğin zorlaştığı belirtildi.

Özellikle farklı hasat yıllarının ya da farklı kategorilerin karıştırılmasına ilişkin yasal şartların yeterince ayrıntılı olmaması, kontrol sürecinde belirsizlik yaratıyor. Denetim çalışması 2018-2023 dönemini kapsarken; Belçika, Yunanistan, İtalya ve İspanya incelendi. Bu ülkelerden İspanya, İtalya ve Yunanistan’ın toplamda AB üretiminin yaklaşık %91’ini oluşturduğu ifade edildi.