Türkiye’de uzaktan çalışma, pandemiyle birlikte ivme kazanarak birçok sektörde kalıcı hale geldi. Ofis çalışanlarından çeşitli meslek gruplarına kadar geniş bir yelpazede uygulanan uzaktan çalışma, yasal düzenlemelerle de çerçeveleniyor. Bu düzenlemeler, hem işverenlerin hem de çalışanların hak ve yükümlülüklerini net bir şekilde ortaya koyuyor.
Yazılı İş Sözleşmesi Zorunluluğu: Uzaktan çalışmanın temelini oluşturan en önemli unsur, yazılı olarak hazırlanan iş sözleşmesidir. İş Kanunu’na göre, sözleşmede işin tanımı, yapılma şekli, süresi, yeri, ücreti, ödeme koşulları, işveren tarafından sağlanan araçlar ve ekipmanlar, iletişim şekli gibi pek çok detay yer almalıdır. Bu sayede, taraflar arasındaki anlaşmazlıkların önüne geçilmesi hedeflenir.
Malzeme ve Ekipman Sağlanması: Uzaktan çalışan işçinin mal ve hizmet üretimi için gerekli olan malzeme ve iş araçları, aksi kararlaştırılmadıkça işveren tarafından sağlanır. Bu malzemelerin kullanım esasları ve bakım-onarım koşulları işçiye bildirilirken, teslim edildiği tarihteki bedellerini gösterir liste de yazılı olarak sunulur. Bu durum, bir nevi zimmet şeklinde işler.
Giderlerin Karşılanması: İşin yerine getirilmesinden kaynaklanan doğrudan ilgili zorunlu giderlerin (örneğin internet veya elektrik faturaları) tespiti ve karşılanması da iş sözleşmesinde belirtilmelidir.
Çalışma Saatleri ve Fazla Çalışma: Uzaktan çalışmanın yapılacağı zaman aralığı ve süresi sözleşmede yer alır. Çalışma saatlerinde, İş Kanunu’ndaki sınırlamalara uyulmak kaydıyla değişiklik yapılabilir. Fazla çalışma ise işverenin yazılı talebi ve işçinin kabulüyle gerçekleşir.
İş Sağlığı ve Güvenliği: İşveren, uzaktan çalışanların iş sağlığı ve güvenliği konusunda bilgilendirme, eğitim verme, sağlık gözetimi sağlama ve gerekli iş güvenliği tedbirlerini alma yükümlülüğündedir. Tehlikeli kimyasal madde ve radyoaktif maddelerle yapılan işlerde ise uzaktan çalışma yapılamaz.
Geçiş ve Dönüşüm Süreçleri: Yeni işe alımlarda doğrudan uzaktan çalışma sözleşmesi yapılabilirken, mevcut çalışanlar da işverenle anlaşarak uzaktan çalışmaya geçebilir. Bu durumda mevcut sözleşme, uzaktan çalışma sözleşmesine dönüştürülür. Uzaktan çalışmak isteyen işçi, işverenden yazılı talepte bulunmak zorundadır. İşveren, 30 gün içinde yanıt verir. Uzaktan çalışmaya geçen işçi, tekrar işyerinde çalışma talebinde de bulunabilir. Bu talep, işveren tarafından öncelikli olarak değerlendirilir.
Bu düzenlemeler, uzaktan çalışmanın yasal çerçevesini oluşturarak hem işverenlerin hem de çalışanların haklarını korumayı amaçlıyor. Uzaktan çalışmanın yaygınlaşmasıyla birlikte, bu düzenlemelerin önemi daha da artıyor.