Sigortasız çalışma, Türkiye’de hala önemli bir sorun olmaya devam ediyor. Bu durum, özellikle emeklilik haklarını etkileyen mağduriyetlere yol açabiliyor. Geçmişte sigortasız çalıştırılan veya primleri eksik yatırılan çalışanlar, haklarını geri kazanmak için dava yoluna başvurabiliyorlar. Ancak, bu süreçte dikkat edilmesi gereken önemli bir husus var: Dava açma süresi.
Dava Açma Süresi ve Yasal Çerçeve
Kanuna göre, sigortasız çalıştırılan veya primleri eksik yatırılan kişilerin, çalışmanın bitimini izleyen yıl başından itibaren beş yıl içinde hizmet tespit davası açması gerekiyor. Bu süre içinde dava açılmazsa, dava açma hakkı düşüyor. Yargıtay, geçmişte hak düşürücü süre konusunda işçi lehine yorum ilkesini uygulamaktaydı. Ancak, son yıllarda bu konuda önemli bir içtihat değişikliğine gidildi.
Yargıtay’ın İçtihat Değişikliği
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, son kararlarında (20 Ocak 2022 tarihli, 8 Mart 2024 tarihli ve 24 Nisan 2024 tarihli kararlar) hak düşürücü süre konusunda farklı bir yaklaşım sergiledi. Bu kararlar, özellikle emeklilikte yaşa takılanlar (EYT) düzenlemesinden yararlanamayan yüz binlerce kişi için büyük önem taşıyor.
Örnek Karar Üzerinden Değerlendirme
24 Nisan 2024 tarihli karara konu olan bir dosyada, işçi 1 Eylül 1999 tarihinde çalışmaya başlamış, ancak sigorta girişi 1 Kasım 2000 tarihinde yapılmıştı. İşçi, 29 Kasım 2018 tarihinde hizmet tespiti davası açarak, sigorta başlangıcının 1 Eylül 1999 olarak düzeltilmesini talep etti. İş mahkemesi ve bölge adliye mahkemesi işçiyi haklı buldu. Ancak Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, hak düşürücü sürenin 2007 yılında sona erdiği gerekçesiyle kararı bozdu. İş mahkemesinin önceki kararında direnmesi üzerine dosya Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna geldi.
Genel Kurul, işçi yararına yorum ilkesini gözetmekle birlikte, hak düşürücü sürenin tamamen yok sayılmasının kanundaki açık düzenlemeye uygun olmayacağını belirtti. Bu karar, Yargıtay’ın artık hak düşürücü süre konusunda daha katı bir yaklaşım benimseme eğiliminde olduğunu gösteriyor.
Sonuç
Sigortasız çalışanlar veya primleri eksik yatırılanlar için dava açma süresi büyük önem taşıyor. Yargıtay’ın son kararları, bu konuda daha dikkatli olunması gerektiğini gösteriyor. Mağdurların, haklarını korumak için yasal süreleri kaçırmadan uzman bir avukattan destek almaları büyük önem taşıyor.
Kaynak: Habertürk