TÜRKPATENT verilerine göre, Türkiye’de coğrafi işaret tescili alan ürün sayısı artmaya devam ediyor. 2025 yılında 125 yeni coğrafi işaret tescili yapılırken, toplam tescilli ürün sayısı 1819’a ulaştı.
Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında koruma altına alınan coğrafi işaretler, köken aldığı yöreye özgü niteliklere sahip ürünleri temsil ediyor. Bu kapsamda, 2025 yılında TÜRKPATENT’e yapılan 521 coğrafi işaret başvurusunun tescil işlemleri devam ediyor.
Antalya’dan Gaziantep’e Coğrafi İşaret Rüzgarı
Başvurularda Antalya, 182 başvuruyla ilk sırada yer aldı. Tilkişen çorbası, babata keki, balkabağı dolması, ülübü piyazı ve kokoşka yemeği gibi yöresel lezzetler coğrafi işaret tescili için başvuran ürünler arasında yer aldı. Afyonkarahisar, 22 başvuruyla ikinci sırada yer alırken, Afyon salatası, maydanoz musakkası, zürbiye yemeği, haşhaş helvası ve tatarlı ışıldak bebeği gibi ürünler öne çıktı. Gaziantep ise 19 başvuruyla üçüncü sırada yer alırken, soğan kebabı, diş hediği, susamlı kahke, tüylü acur ve koruk şurubu gibi yöresel lezzetlerini tescil ettirdi.
Hatay’dan Konya’ya Yöresel Lezzetlerin Tescili
2025 yılında en çok coğrafi işaret tescili alan il ise Hatay oldu. Bahtenis dolması, halavet kebabı, sakal kaldıran tatlısı, mahluta çorbası ve barburi üzümü gibi 17 farklı ürün Hatay’ın coğrafi işaretli ürünleri arasına katıldı. Konya, 11 ürünle ikinci sırada yer alırken, Nuzumla kilimi, balık çokratması, kuru kayısı yahnisi, Nuzumla yatak halısı ve mıklası gibi yöresel ürünler tescillendi. Çorum ise 6 coğrafi işaretle listede yer alırken, şekerlemesi, malak tatlısı, ayvalı yahnisi, kaypak yemeği, yaprak içi yemeği ve İskilip baklavası gibi lezzetleri tescil ettirdi.
Çeşitlilik Artıyor: Gıda Dışında El Sanatları ve Doğal Ürünler de Tescilleniyor
Tescillenen ürünler arasında Van’ın erişte aşı, Çerkeş’in çiçek balı, İstanbul simidi, Bartın ramazan simidi, Bodrum çökertme kebabı, Siirt bıttım sabunu, Konya mıkla, Niğde geven balı, Tokat aynalı çarık ve Tunceli Pülümür yer altı kaynak tuzu gibi farklı ürünler yer aldı. Gıda ürünlerinin yanı sıra dokuma, el sanatları ve doğal ürünler de coğrafi işaret kapsamına alındı.
Uluslararası Alanda Koruma ve AB Tescilleri
Türkiye’nin coğrafi işaretli ürünlerinin uluslararası alanda korunmasına yönelik çalışmalar da hız kazandı. Yerel Kalkınma Hamlesi doğrultusunda 2025’te Avrupa Birliği (AB) nezdinde 15 coğrafi işaret tescil edildi. Bu sayede Türkiye, AB’de yıllık bazda en yüksek tescil sayısına ulaştı. TÜRKPATENT, AB’deki tescil süreçlerinde başvuru sahiplerine teknik destek sağlıyor. AB’de tescil edilen ürünler arasında Silifke yoğurdu, Aydın memecik zeytini, Aydın çam fıstığı, Erzincan tulum peyniri, Afyon pastırması, Afyon sucuğu, Antep fıstık ezmesi, Mut zeytinyağı, Kırkağaç kavunu, Hatay kaytaz böreği gibi lezzetler yer alıyor.