Nevruz: Türk Dünyası’nın Ortak Bahar Bayramı ve Köklü Tarihi

Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın çağrısıyla Türk Dünyası'nın ortak bayramı ilan edilen Nevruz, baharın gelişini müjdeleyen, köklü bir geçmişe sahip bir gelenektir. Geçtiğimiz yıl Macaristan'da düzenlenen Türk Devletleri Teşkilatı Zirvesi'nde alınan kararla Nevruz, Türk kültürünün ortak mirası olarak kabul edildi. Bu önemli bayram, Türklerin milli, manevi, felsefi, sosyal ve estetik değerleriyle şekillenmiş, milli kültürün oluşmasında önemli bir rol oynamıştır. Nevruz, Türk kültüründe doğanın uyanışını, yeniden dirilişi simgeler. Bayburt Üniversitesi Tarih Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Ramin Sadık'ın TRT Haber'e yaptığı açıklamaya göre, Nevruz'un kökenleri Hunlar dönemine kadar uzanır. O dönemlerde kışları uzun süren eski Türkler, baharın gelişini sevinçle karşılar, toprağın canlanmasını bayramlarla kutlarlardı. Sadık, Nevruz'un Türkler için her zaman sevinç kaynağı olduğunu vurgulayarak, Hunlar döneminde at yarışları ve ok atma yarışları, sonraki dönemlerde ise güreş müsabakaları ve yiğitlik gösterileri yapıldığını belirtiyor. Nevruz, tarım ve hayvancılığa bağlı yaşam süren Türkler için yaşam belirtisi ve geçim garantisi olarak görülmüştür. Doç. Dr. Sadık, Nevruz'un sadece Türklere özgü olmadığını, bölgedeki diğer halklar tarafından da kutlandığını ifade ediyor. Kültürler arası etkileşimin bir sonucu olarak Nevruz, farklı isimlerle anılsa da ortak bir coşkuyu ifade eder. Nevruz ile birlikte Ergenekon isminin de kullanıldığı ve 21 Mart tarihinin Türklerin Ergenekon'dan çıkış günü olarak kabul edildiği bilinmektedir. Asırlardır devam eden demir dövme geleneği de Göktürklerden miras kalmıştır. Eski Türk takviminde yılbaşı olarak kabul edilen 21 Mart, Nevruz'a denk gelerek bayrama ayrı bir anlam katmaktadır. Oğuz Kağan Destanı'nda Oğuz'un doğumuyla ağaçların yeşerdiği, çiçeklerin açtığı ve büyük bir şenlik yapıldığı anlatılır. Türkistan coğrafyasında yapılan arkeolojik kazılarda bulunan Nevruz törenlerini gösteren çeşitli resimler, bayramın çok eski zamanlardan beri kutlandığını kanıtlamaktadır. Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde de canlı bir şekilde kutlanan Nevruz, Türk kültürünün zenginliğini ve ortak mirasını yansıtmaktadır. Osmanlı döneminde özellikle Kayı Boyu'na mensup Karakeçili aşiretinin kutlamalarda önemli bir rol oynadığı bilinmektedir.