Ortadoğu’daki Askeri Gerilim Gıda Krizini Tetikliyor: Gübre Fiyatları Fırladı, Küresel Gıda Güvenliği Tehlikede
ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a yönelik saldırılarıyla başlayan Ortadoğu'daki askeri gerilim, dünya genelinde gıda güvenliğini tehdit eden ciddi sonuçlar doğuruyor. Bölgedeki gübre ve enerji hatlarındaki kesintiler, tarımsal girdi maliyetlerini artırarak, 2022'deki Ukrayna krizini aratacak bir gıda şoku riski yaratıyor.
Hürmüz Boğazı'nda gemi trafiğinin durma noktasına gelmesi, küresel gübre arzını olumsuz etkiliyor. AA'nın Kpler ve CRU verilerinden derlediği bilgilere göre, Hürmüz Boğazı'nın kapanması, küresel nitratlı gübre arzının yüzde 38'ini, fosfatlı gübre arzının da yüzde 20'sini kesintiye uğrattı. Bu durum, dünya tarımının 'şah damarı' olarak nitelendirilen ticaret rotalarını felç ediyor ve küresel tarım tedarik zincirini sarsıyor.
Basra Körfezi'nden sevkiyatların durması, dünya genelindeki çiftlikler için doğrudan gıda güvenliği riski oluşturuyor. Bölgeden yapılan yıllık 22 milyon tonluk üre ihracatının durması, küresel üre arzının yaklaşık yüzde 46'sının Körfez bölgesinden sağlanması nedeniyle durumu daha da kritik hale getiriyor. Uzmanlar, sevkiyatlardaki blokajın, küresel hasat döneminde rekolte kayıplarına yol açabileceği konusunda uyarıda bulunuyor.
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) verileri, modern tarımsal üretimin sürdürülebilirliği için hayati öneme sahip olan gübre tedarikine dikkat çekiyor. Her yıl dünya genelinde kullanılan 190 milyon tonu aşkın bitki besleme ürününün kesintisiz tedariki gerekiyor. Özellikle, üretim sürecinde doğal gaza bağımlı olan 110 milyon tonluk azotlu gübre grubu, jeopolitik krizlere karşı en hassas halkayı oluşturuyor. Enerji fiyatlarındaki dalgalanmalar, bu grubun maliyetini doğrudan etkiliyor. Fosfor ve potasyum gibi diğer temel gübrelerin tedarikindeki aksamalar da küresel rekolte tahminlerinde düşüşlere yol açabilir.
Hürmüz Boğazı, sadece enerji sevkiyatı için değil, aynı zamanda üre ve amonyak gibi stratejik ham maddelerin dünya pazarlarına ulaştırılmasında da kritik bir rol oynuyor. Lojistik aksamalar nedeniyle son 2 haftada ihraç edilmesi planlanan 2,1 milyon tondan fazla üre stokunun yaklaşık yarısı gemilere yüklenemedi. Bu durum, küresel gıda güvenliği açısından ciddi bir endişe kaynağı olarak değerlendiriliyor.