Hürmüz Boğazı’nda Gerilim: Türk Gemileri İçin Geçiş Mücadelesi

Basra Körfezi'ni Umman Denizi'ne bağlayan ve küresel enerji ticaretinin kalbi konumundaki Hürmüz Boğazı, ABD-İran arasındaki olası bir savaş senaryosu ile yeniden jeopolitik gerilimin odağına yerleşti. İran'ın “dost ülkelere geçiş izni” açıklaması sonrasında, 14 Türk gemisi dahil olmak üzere birçok ticari gemi bölgede bekleyişini sürdürüyor. Türkiye, bu gemilerin güvenli bir şekilde geçişini sağlamak amacıyla yoğun bir diplomatik çaba harcıyor.

Türkiye, savaş riskinin artmasıyla birlikte bölgede mahsur kalan gemilerini Hürmüz Boğazı'ndan geçirebilmek için üst düzey temaslarını hızlandırdı. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ve Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdülkadir Uraloğlu, İranlı mevkidaşları ile doğrudan görüşmeler gerçekleştiriyor. Bu görüşmelerde, gemilerin Türk sahipliği üzerinden geçişinin sağlanması hedefleniyor. Yapılan görüşmelerde, 11 geminin yük önceliği ve aciliyet durumuna göre Boğaz'dan geçirilmesi üzerinde duruluyor.

Sahadaki duruma bakıldığında, iki geminin limanda mobil elektrik üretimi yaptığı (yüzer enerji santrali gibi) ve bir geminin yakıt ikmali (bunker) hizmeti verdiği görülüyor. Bu nedenle, bu üç geminin Hürmüz Boğazı'ndan geçiş talebi bulunmuyor. Geriye kalan 11 gemi ise taşıdıkları yükün niteliğine göre önceliklendirilmiş durumda. Türkiye ve İran makamları arasındaki diplomasi trafiği yoğun bir şekilde devam ediyor. Dışişleri Bakanlığı ve Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, resmi bildirim ve mesaj trafiğini yönetirken, Türkiye'nin Tahran Büyükelçiliği de süreci yakından takip ediyor.

Türkiye, gemilerin farklı bayraklar taşımasına rağmen “Türk sahipliği” vurgusu yaparak geçişlerine özel statü kazandırmaya çalışıyor. Bu noktada, “ucuz bayrak” (flag of convenience) meselesi kritik önem taşıyor. Bazı gemilerin teknik olarak başka ülke bayrağı taşıması, gerçek sahipliğin Türk şirketlerinde olması nedeniyle İran tarafının dikkate aldığı bir faktör olarak öne çıkıyor. Örneğin, Türk sahipliğindeki “Roxanne” adlı gemi, İran limanından kalkış yaptığı için geçiş izni alarak boğazdan çıkmayı başardı.

Denizcilik izleme verilerine göre, kriz anlarında bölgede bekleyen gemi profili şu şekilde şekilleniyor: Yunanistan ve Çin en büyük tanker filolarına sahipken, Japonya ve Güney Kore enerji bağımlılığı nedeniyle yoğun tanker trafiğine sahip. ABD ve İngiltere ise askeri eskort eşliğinde sınırlı ticari geçişler gerçekleştiriyor. Türkiye ise 10-20 bandında değişen ticari varlığa sahipken, şu anda 14 gemi teyit edilmiş durumda. BAE, Hindistan ve Singapur ise orta ölçekli bir yoğunluğa sahip.

Kaynak: Habertürk