Uluslararası Sıfır Atık Günü: Dünyada Gıda İsrafı ve Açlık Çelişkisi Derinleşiyor
30 Mart Uluslararası Sıfır Atık Günü, Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu kararıyla kutlanırken, dünyadaki çarpıcı bir çelişkiyi bir kez daha gözler önüne serdi: Milyonlarca insan açlıkla mücadele ederken, tonlarca gıda israf ediliyor. BM Dünya Gıda Programı (WFP) ve küresel raporlardan elde edilen veriler, bu acı gerçeği ortaya koyuyor.
Küresel "Gıda Krizleri Raporu"na göre, 2024 yılında 53 ülke ve bölgede 295 milyondan fazla insan akut açlığın çeşitli seviyeleriyle karşı karşıya kaldı. Bu rakam, bir önceki yıla göre 13,7 milyonluk bir artışı temsil ediyor. Açlığın en ağır seviyesi olan "kıtlık" ile mücadele edenlerin sayısı ise 1,4 milyona ulaştı. Kıtlık felaketinin merkezinde Gazze yer alırken, Sudan, Güney Sudan, Yemen, Haiti ve Mali gibi ülkeler de listenin üst sıralarında bulunuyor. Özellikle Sudan ve Yemen'de milyonlarca insan kritik seviyede açlık tehlikesiyle karşı karşıya.
Açlık krizinin en savunmasız kurbanları çocuklar olmaya devam ediyor. WFP verilerine göre, dünya genelinde 43 milyon çocuk aşırı açlıkla mücadele ederken, her yıl 3 milyondan fazla çocuk açlığa bağlı nedenlerle hayatını kaybediyor. Beş yaş altı çocuk ölümlerinin yaklaşık %45'inin temelinde yetersiz beslenme yatıyor.
Bu korkunç tabloya rağmen, dünyada her yıl insanlar için üretilen gıdanın yaklaşık üçte birine denk gelen 1,3 milyar ton gıda israf ediliyor veya kayboluyor. Gıda israfında ülkelerin profilleri dikkat çekiyor. Çin, yıllık 108 milyon tonu aşan toplam israfla ilk sırada yer alırken, Pakistan kişi başı 122 kilogramlık israfla bireysel tüketimde öne çıkıyor. ABD'de ise 24 milyon tonluk israfın temel nedeni aşırı tüketim alışkanlıkları. Mısır'da kişi başına düşen 155 kilogramlık gıda kaybı dikkat çekerken, Nijerya ve Brezilya'da israfın ana kaynağı yetersiz depolama, verimsiz nakliye ve altyapı eksiklikleri.
30 Mart Uluslararası Sıfır Atık Günü kapsamında bu yılın teması "gıda atığı" olarak belirlendi. BM Habitat ve BM Çevre Programı (UNEP), tüm dünyayı ulusal ve yerel düzeyde sıfır atık girişimlerine katılmaya çağırdı. Bu kapsamda İstanbul'da "Sıfır Atık Tabağınızda Başlar" temalı Bölgesel Anma Etkinliği düzenleniyor. Etkinlikte, gıda israfının önlenmesi için bireysel ve toplumsal farkındalığın artırılması hedefleniyor.
Uzmanlar, gıda israfının sadece bir ekonomik problem olmadığını, aynı zamanda çevresel etkileri ve sosyal adaletsizlikleri de beraberinde getirdiğini vurguluyor. Gıda israfıyla mücadele, sürdürülebilir bir gelecek için hayati önem taşıyor.