1918 Azerbaycan Katliamı: Ermeni Çetelerin Soykırımı ve Anma Törenleri

Azerbaycan, 108 yıl önce Ermeni çetelerin gerçekleştirdiği ve ülke tarihinin en karanlık sayfalarından biri olarak kabul edilen katliamın acısını yaşıyor. 20. yüzyılın başlarında, Çarlık Rusyası'nın son dönemlerinde, Azerbaycan topraklarına yerleşen Ermeniler, otorite boşluğundan faydalanarak Azerbaycanlılara karşı şiddet eylemlerine girişti. Bu süreçte, Azerbaycanlıları katletmek ve topraklarını ele geçirmek amacıyla hareket eden Ermeni çeteler, özellikle Bakü olmak üzere birçok bölgede karışıklıklar çıkardı. 1917'deki Rus Devrimi'nin ardından iktidara gelen Bolşevikler, Bakü'de kontrolü ele geçirdi. Bolşevik lider Stepan Şaumyan'ın Ermeni çetelere verdiği siyasi ve maddi destek, Azerbaycanlılara yönelik saldırıların tırmanmasına neden oldu. 1918'in Mart ve Nisan ayları arasında Bakü, Şamahı, Guba, Haçmaz, Lenkeran, Hacıgabul, Salyan, Zengezur, Karabağ, Nahçıvan ve diğer bölgelerde Ermeni ve Bolşevik çeteler, yaklaşık 50 bin Azerbaycanlıyı katletti. Bu vahşi katliam, Osmanlı ordusunun Kafkas İslam Ordusu adıyla Azerbaycan'a gelmesi ve ülkeyi çetelerden temizlemesiyle sona erdi. Azerbaycan'da 1918'de yaşanan olaylar, 'soykırım' olarak kabul ediliyor. Merhum Cumhurbaşkanı Haydar Aliyev'in 1998'de imzaladığı kararname ile 31 Mart, 'Azerbaycanlıların Soykırım Günü' olarak anılıyor. Bu kapsamda, Azerbaycan Ombudsmanı Sabina Aliyeva, 1918'deki olayların Azerbaycanlılara yönelik sistemli saldırıların en acımasız örneklerinden biri olduğunu vurguladı. Aliyeva, Ermeniler tarafından hem Azerbaycan topraklarında hem de bugünkü Ermenistan'da binlerce masum insanın milli ve dini kimlikleri nedeniyle öldürüldüğünü belirtti ve bu olayların kitlesel katliamlar olarak tarihe geçtiğini ifade etti. Alıyeva, uluslararası kuruluşlara ve Birleşmiş Milletler (BM) üyesi devletlere çağrıda bulunarak, Azerbaycanlılara yönelik etnik temizlik ve soykırım suçlarına karşı ilkesel bir tutum sergilenmesini ve 1918 olaylarının soykırım olarak tanınmasını talep etti. Azerbaycan Pedagoji Üniversitesi Öğretim Görevlisi Dr. Dilgam Ahmed ise, 1918'deki olayların, bölgenin yerli unsurları olan Müslüman ve Türk nüfusa yönelik planlı bir katliam olduğunu belirtti. Bu tür olayların uluslararası arenada tanınması ve adaletin sağlanması, gelecekte benzer acıların yaşanmaması için büyük önem taşıyor.