Emekli Çalışanların SGDP’si ve Hakları: Toplu Para İadesi Yok, Ama Dikkat!

Emekli olduktan sonra çalışmaya devam edenlerin sosyal güvenlik destek primi (SGDP) ödemeleri, birçok emekli için kafa karışıklığı yaratabiliyor. Habertürk'teki bir habere göre, bu primler toplu para olarak geri alınamıyor. SGDP, emeklilerin çalışması durumunda sosyal güvenlik sistemini desteklemek amacıyla yapılan bir kesinti olarak tanımlanıyor ve emekli aylığına doğrudan bir katkısı bulunmuyor. SGDP'nin tek faydası, olası bir iş kazası veya meslek hastalığı durumunda ortaya çıkıyor. İş kazası veya meslek hastalığı sonucu çalışma gücünü yüzde 10 ve üzerinde kaybedenlere iş göremezlik geliri bağlanıyor. Bu gelir, iş göremezlik oranına göre belirleniyor ve çalışma gücündeki kayıp devam ettiği sürece ödenmeye devam ediyor. Emekliler, EYT kapsamında olsun olmasın, çalışsalar da çalışmasalar da genel sağlık sigortası (GSS) primi ödemiyorlar. SGK üzerinden ücretsiz sağlık hizmetinden yararlanabiliyorlar. Ödenen SGDP'nin sağlık hizmetlerinden yararlanma üzerinde bir etkisi bulunmuyor. Çalışan emekliler için önemli bir diğer konu ise ücretlerin SGK'ya bildirilme şekli. Meslek kodunun SGK'ya doğru bildirilmesi, kurumun denetimleri açısından önem taşıyor. Ancak çalışan açısından asıl önemli olan, gerçek kazancın tam olarak bildirilip bildirilmediği. İşverenin brüt kazancı eksik bildirmesi, gelecekte emekli aylığının düşük bağlanmasına neden olabiliyor. İş Kanunu'nun 24. maddesi, işverenin ücreti kanuna veya sözleşmeye uygun olarak hesaplamaması veya ödememesi durumunda işçiye haklı fesih hakkı tanıyor. Bu durum, ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırılık olarak değerlendiriliyor. İşçinin kazancının eksik bildirilmesi de bu kapsamda değerlendirilebilir ve işçiye haklı fesih imkanı sağlayabilir. Ancak, bu hakkın, öğrenildiği günden itibaren 6 iş günü içinde kullanılması gerekiyor. Ayrıca, fiilin gerçekleşmesinden itibaren bir yıl sonra haklı fesih yapılamıyor. Özetle, işveren meslek kodunu yanlış bildirse bile brüt ücreti tam olarak bildiriyorsa haklı fesih yapılamıyor. Ücret eksik bildirilip daha sonra tam bildirilmeye başlandıysa ve 6 günlük süre aşıldıysa da haklı fesih hakkı düşüyor. Ancak, işverenden eksik bildirilen kazancın düzeltilmesi talep edilip düzeltilmezse, ihbar süresine uyularak yine haklı fesih yapılabiliyor. Haklı fesih yapılırken gerekçenin açıkça belirtilmesi ve kıdem tazminatı gibi hakların talep edilmesi önem taşıyor.