Tarım Arazileri Koruma Altında: Yeni Yönetmelik İle Kaçak Yapılaşmaya Geçit Yok
Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından hazırlanan “Tarım Arazilerinin Korunması ve Kullanılması Hakkında Yönetmelik”, 4 Nisan 2026 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Yeni düzenleme, tarım arazilerinin korunması ve tarım dışı kullanımların önüne geçilmesi amacıyla önemli hükümler içeriyor. Özellikle kaçak yapılaşma ile mücadelede kararlılık sergileyen yönetmelik, tarım arazilerinin kullanımını detaylı bir şekilde yeniden düzenliyor.
Yönetmeliğe göre, tarım arazileri 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu'nda belirtilen istisnalar haricinde, arazi kullanım planlarında belirlenen amaçların dışında kullanılamayacak. Bu, tarla, bağ, bahçe gibi tarım arazilerinin keyfi olarak konut, ticari tesis veya farklı amaçlarla kullanılamayacağı anlamına geliyor. Amaç dışı kullanım talepleri için, arazi kullanım planlaması yapılmış bölgelerde öncelikle alternatif alanlar değerlendirilecek.
Düzenlemenin en dikkat çekici bölümü, tarımsal amaçlı yapılar ve izinsiz yapılaşmaya ilişkin hükümler. Yönetmelik, “tarımsal amaçlı yapı” kavramını geniş bir yelpazede tanımlıyor. Bu kapsamda; toprak koruma ve sulama altyapı tesisleri, entegre olmayan hayvancılık ve su ürünleri üretim tesisleri, mandıra, üreticinin kendi ürününe yönelik depolar, un değirmeni, tarım alet ve makineleri için sundurmalar, seralar, bazı ürün işleme tesisleri, ipek böcekçiliği alanları, deve kuşu üretim tesisleri, fide-fidan üretim tesisleri, tarımsal teleferik, sahipsiz hayvan barınakları, çatı GES ve sulama amaçlı GES gibi yapılar tarımsal amaçlı yapı olarak kabul ediliyor. Bağ evi de bu kapsamda yer alıyor.
Ancak, bu yapıların “tarımsal amaçlı” olması, otomatik olarak serbest olduğu anlamına gelmiyor. Yönetmelik, hem tarımsal amaçlı yapılarda hem de tarım dışı arazi kullanımlarında izin alınması ve toprak koruma projelerine uyulması zorunluluğunu getiriyor. Bu nedenle, tarla üzerine “bağ evi”, “küçük ev”, “bungalov”, “depo” gibi yapılar, ilgili izin süreçleri tamamlanmadan inşa edilemeyecek. Özellikle bağ evi ve bungalov gibi yapılar için kurul izni gerektiği belirtilirken, izinsiz yapıların yıkım kapsamına gireceği vurgulanıyor.
Bağ evi yapımı için yeni şartlar da belirlendi. Bağ evi inşa etmek isteyenlerin en az 5 dönüm araziye sahip olması gerekecek. Yapının büyüklüğü ise 30 metrekareyi aşamayacak. 30 metrekare taban alanına sahip olmak kaydıyla iki katlı bina yapılabilecek. Ayrıca, aynı parselde sadece 1 ev inşa edilebilecek ve aynı aile aynı bölgede sadece 1 bağ evine sahip olabilecek. Dikili arazilerde ise 30 metrekarelik yapı için 1 dönüm alan yeterli sayılacak.
Bu düzenlemelerle, tarım arazilerinin korunması ve sürdürülebilir tarımın desteklenmesi amaçlanıyor. Yeni yönetmelik, tarım arazilerinin amaç dışı kullanımının önüne geçerek, gelecek nesillere daha verimli topraklar bırakmayı hedefliyor.