Dijital Obezite Tehlikesi: Uzmanlardan Dijital Detoks ve Bilinçli Kullanım Önerileri
Bartın Üniversitesi Sosyal Bilgiler Eğitimi Ana Bilim Dalı Başkanı Doç. Dr. Fatıma Betül Demir Evcimen, günümüzün önemli sağlık sorunlarından biri haline gelen dijital obeziteye dikkat çekerek, çözüm önerileri sundu. AA muhabirine konuşan Evcimen, teknolojinin ruhsal ve fiziksel sağlığımız üzerindeki olumsuz etkilerine karşı "dijital detoks"u (akıllı telefon, bilgisayar ve sosyal medya gibi dijital cihazlardan belirli süre gönüllü olarak uzak durmak) önerdi.
Evcimen, dijital araçlardan ve veri kaynaklarından aşırı içerik tüketiminin "dijital obezite"ye yol açtığını belirtti. Uluslararası alanda yayımlanan bilimsel çalışmalarına atıfta bulunarak, dijital obezitenin çağın en büyük tehlikelerinden biri olduğunu vurguladı. "Telefonsuz kaldığınızda kaygı yaşıyor, dizi gibi içerikleri üst üste izliyor, sosyal medyada sürekli paylaşım yapıp beğeni ve yorumları takip ediyorsanız dijital obezite eğilimindesiniz demektir," şeklinde konuştu.
Dijital dünyanın her yaştan bireyi etkilediğini ancak özellikle gençlerin risk altında olduğunu belirten Evcimen, "dijital dünyaya" doğan çocukların da bu tehlikeye açık olduğunu ifade etti. Kişinin dijital obez olup olmadığını anlamak için belirli davranış kalıplarına dikkat edilmesi gerektiğini söyleyen Evcimen, "Özellikle dijital platformlardaki dizileri zaman sınırlaması olmadan ve peş peşe izlemek, hatta tüm seriyi tüketmek dijital obez olmanın en büyük göstergesidir," dedi. Sosyal medyada sürekli görünür olma ve sayfayı yenileme gibi davranışların da bu kapsamda değerlendirilebileceğini ekledi.
Dijital obezitede hangi dijital aracın ne amaçla ve ne kadar süreyle kullanıldığının önemli olduğunu vurgulayan Evcimen, "Fiziksel obezitedeki yağ birikimi nasıl ki sağlık sorunlarına yol açıyorsa, dijital obezitede de odaklanma, motivasyon eksikliği ve çabuk sıkılma gibi durumlar görülüyor," dedi. Dijital obezitenin sadece zihinsel değil, fiziksel etkileri de olduğunu belirten Evcimen, boyun tutulmaları, ellerde uyuşma gibi sorunların da tetiklenebileceğini ifade etti. Yüz yüze iletişimin yerini içerik, video ve emoji gönderimlerinin almasıyla tatmin duygusunun farklılaştığına dikkat çekti.
Evcimen, dijital dünyada sağlıklı kalmak için dijital okuryazarlığın önemine değindi. Dijital okuryazarlık becerilerinin geliştirilmesiyle dijital ortamın bilinçli ve güvenli kullanılabileceğini belirten Evcimen, erken yaşlarda dijital araçlarla tanışan çocukların bilinçli kullanımı konusunda ailelere ve eğitimcilere önemli görevler düştüğünü sözlerine ekledi. Bu konuda farkındalık yaratmak ve doğru yönlendirmelerle dijital dünyanın olumsuz etkilerinden korunmak mümkün olacaktır.