Ankara, 2025’te Teknoloji Liderliğini Korudu

Başkent Ankara, Teknolojideki Yerini Sağlamlaştırdı

Ankara Sanayi Odası (ASO) tarafından gerçekleştirilen bir araştırma, Başkent Ankara’nın 2025 yılında da teknoloji alanındaki liderliğini sürdürdüğünü ortaya koydu. Ankara’yı bu alanda İstanbul, Eskişehir, Kocaeli, İzmir ve Kayseri takip etti. Ancak, raporda Türkiye’nin Yapay Zeka alanında geri kaldığına dair önemli uyarılar yer aldı.

İllerin Teknolojik Gelişmişlik Endeksi (İLTEK) Sonuçları Açıklandı

ASO, İllerin Teknolojik Gelişmişlik Endeksi’nin (İLTEK) 2025 yılı sonuçlarını kamuoyu ile paylaştı. Geçen yıl ilki yayımlanan ASO – İLTEK raporunda, 2023, 2024 ve 2025 yıllarına ait veriler karşılaştırmalı olarak sunuldu. ASO Başkanı Seyit Ardıç, araştırma sonuçlarının tanıtıldığı toplantıda, ASO – İLTEK’i bir yayın olarak değil, Türkiye’nin teknoloji navigasyonu olarak gördüklerini vurguladı. Ardıç, amaçlarının şehirleri yarıştırmak değil, kapasitelerini ölçmek ve başarıyı görünür kılmak olduğunu belirtti. Ayrıca, riskleri önceden belirleyerek Türkiye’nin katma değerli üretime geçişini hızlandırmayı hedeflediklerini dile getirdi.

Türkiye’nin Girişimcilik Potansiyeli ve Karşılaştığı Zorluklar

Seyit Ardıç, Türkiye’nin küresel inovasyon endeksinde 139 ülke arasında 43’üncü sırada yer aldığını ve üst-orta gelir grubunda ise Çin ve Malezya’nın ardından 3’üncü olduğunu ifade etti. Türkiye’nin girişimcilik, pazar büyüklüğü ve üretim kapasitesi açısından güçlü bir konumda bulunduğunu belirten Ardıç, bilginin ticarileştirilmesi, yüksek katma değerli teknoloji ihracatı ve küresel ölçekte marka oluşturma konularında hala gidilmesi gereken uzun bir yol olduğunu söyledi. Yani Türkiye, küresel teknoloji arenasında henüz tam potansiyeline ulaşmış değil.

Ankara’nın Teknoloji Üretimindeki Rolü

Ardıç, ASO – İLTEK sonuçlarının Türkiye’nin teknoloji üretim merkezinin Ankara olduğunu açıkça gösterdiğini belirtti. Ankara’nın araştırma ve yenilikçilik kapasitesinde ilk sırada yer aldığını ve teknoloji üretimindeki liderliğini pekiştirdiğini vurguladı. Ankara’yı öne çıkaran faktörlerin sadece üretim hacmi veya mevcut sanayi ölçeği olmadığını, aynı zamanda üniversite – kamu – sanayi iş birliği, nitelikli insan kaynağı, teknoparklar ve Teknoloji geliştirme merkezleri olduğunu söyledi. Özellikle savunma ve havacılık sektörlerindeki derin teknoloji üretim yeteneği sayesinde AR – GE’yi yenilikçiliğe, yenilikçiliği de ihracata ve katma değere dönüştüren güçlü bir ekosisteme sahip olduğunu vurguladı. Ankara’nın toplam ihracatı içinde yüksek teknoloji payının %13,3 olması, bu dönüşümün somut kanıtlarından biri olarak gösterildi. Türkiye’nin kilogram başına ihracat değeri 1,57 dolar iken savunma sanayiinde bu rakamın 65 dolara yükselmesi, Ankara’nın potansiyelini gösteriyor.

Savunma Sanayiinde İkinci Aşama ve Yapay Zekâdaki Gelişmeler

Proje Direktörü Mehmet Cansız, araştırmanın bu yılki temasının savunma sanayii olduğunu ve Türkiye’nin bu alanda önemli başarılar elde ettiğini söyledi. Cansız, savunma sanayiindeki teknolojik yeniliklerin sivil ihtiyaçlara yönelik üretime dönüştürülerek bir sonraki aşamaya geçilmesi gerektiğini vurguladı. Raporda, politikacılar için bu tür amaçlara yönelik materyaller sunduklarını belirtti. Türkiye’nin yapay zekâ konusunda geri kaldığına dikkat çeken Cansız, ülkenin büyüklüğü ile inovasyon kapasitesinin uyumlu olması gerektiğini ifade etti. Rapora göre, Türkiye’de 2016-2024 döneminde yapay zekâ becerileri %198 artış göstermiş, bu da YZ için gerekli insan sermayesini yetiştirme kapasitesinin güçlendiğini işaret ediyor. Ancak, geçen yılki raporda da belirtildiği gibi, net YZ becerisi göçü Türkiye’nin önemli sorunlarından biri olmaya devam ediyor. Yani, Türkiye’nin bu alanda daha fazla yatırım yapması gerekiyor.

Eskişehir ve Kocaeli’nin Sıralamadaki Değişimi, Kayseri’nin Yükselişi

Raporda, teknolojik gelişmişlik sıralamasında Ankara birinciliğini korurken, onu İstanbul, Eskişehir, Kocaeli, İzmir, Kayseri, Bursa ve Sakarya izledi. Eskişehir ve Kocaeli, geçen yılki raporda Ankara ve İstanbul ile birlikte en üst kategoride yer alırken, bu yılki raporda bir alt kategoriye düştü. Kayseri ise patent, tasarım ve Teknoloji Tescili alanlarındaki başarısı sayesinde bir sıra yükselerek 6’ncılığa yerleşti. Niğde bir yıl içinde 34 basamak birden yükselerek 22’nci sıraya yerleşirken, Iğdır ise 30 basamak atlayarak 42’nci sıraya yükseldi. Bu durum, Anadolu’nun teknolojiye olan ilgisinin arttığını gösteriyor.

Yapay Zekâda Beyin Göçü Uyarısı ve Özel Sektör Yatırımları

Rapora göre, Türkiye’de robotik ve mühendislik yetkinlikleri alanında önemli gelişmeler kaydedildi. 2022-2023 döneminde ABD, Çin, İtalya, Japonya, Fransa gibi ülkelerde kurulan endüstriyel robot sayısı azalırken, Türkiye’de %15 arttı. Bu veri, Türk imalat sektörünün otomasyon ve yapay zekâ destekli üretim teknolojilerine hızlı bir şekilde adapte olduğunu gösteriyor. Ancak, 2024 itibarıyla YZ becerileri açısından en çok net dış göç veren ülke Türkiye oldu. Rapora göre, Türkiye’nin ileri YZ araştırmalarına katkısı da sınırlı kaldı. 2023 verilerine göre özel sektör YZ yatırımları ABD’de 67,2 milyar dolar, Çin’de 7,76 milyar dolar iken Türkiye’de sadece 151,2 milyon dolarda kaldı. Raporda, Türkiye’nin ulusal YZ stratejisini somut adımlara dönüştürerek AR-GE yatırımlarını artırması, veri paylaşımı altyapısını kurması ve yetenekli araştırmacıların ülke içinde kalmasını sağlaması gerektiği vurgulandı. Bu durum, Türkiye’nin yapay zeka alanında daha fazla çaba göstermesi gerektiğini ortaya koyuyor.