Ege Üniversitesi (EÜ) bünyesinde yürütülen önemli bir proje, insanlığın Ay ve Mars’ta koloni kurma hayallerine ışık tutuyor. Doç. Dr. Rengin Özgür Uzilday, eşi Doç. Dr. Barış Uzilday ve EÜ Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü Dr. Öğretim Üyesi Tansel Kaygısız tarafından hazırlanan TÜBİTAK destekli proje, uzay tarımı alanında çığır açacak çalışmalar gerçekleştiriyor. Proje kapsamında, Ay ve Mars yüzeylerindeki toprak yapısına benzer regolit simülantları üzerinde bitki yetiştirme çalışmaları yapılıyor.
Yaklaşık 15 ay önce başlayan projede, ABD’den getirilen Ay ve Mars regolit simülantları kullanılıyor. Bu simülantlar üzerinde, yüksek sıcaklık, ağır metal kirliliği, kuraklık ve tuzluluk gibi zorlu koşullara dayanıklı bitkiler yetiştiriliyor. İlk aşamada, turpgiller familyasından “schrenkiella parvula”, “arabis alpina” (kazteresi) ve “noccaea sempervivum” bitkileri kullanılarak regolitlerin metal ve tuz içeriğinin azaltılması hedefleniyor. Bu sayede, regolitlerin tarıma elverişli hale getirilmesi amaçlanıyor.
Doç. Dr. Rengin Özgür Uzilday, uzay biyolojisi alanındaki çalışmalarına dikkat çekerek, uzayda mikro yer çekimi ortamında bitki yetiştirmenin sınırlı koşullarda mümkün olduğunu belirtiyor. Bu nedenle, regolitlerde bitki yetiştirme fikri üzerinde yoğunlaştıklarını ifade ediyor. Uzilday, “Ay ve Mars toprağı” olarak bilinen regolitlerin organik madde bakımından fakir olduğunu ve Dünya’daki gibi doğal bir canlılık içermediğini vurguluyor. Dünya’dan toprak götürmenin mümkün olmaması nedeniyle, regolitleri tarıma elverişli hale getirme çalışmalarının büyük önem taşıdığını belirtiyor.
Projenin ilk aşamasında, ekstremofit bitkilerle regolitleri biyolojik olarak iyileştirme hedefleniyor. Türkiye’nin ilk astronotu Alper Gezeravcı için hazırlanan deneyle de bu bitkilerin mikro yer çekimi ortamında yetişebileceği kanıtlandı. İkinci aşamada ise, metal ve tuz içeriği azaltılan regolit benzerlerinde domates yetiştirme çalışmalarına başlandı. Uzilday, “Ay ve Mars regolitlerinde ekstremofit bitki yetiştirdik. Domates bitkisini yetiştirmeye başladık, bazılarında yüksek miktarda meyve de elde ettik. Bundan sonraki aşamalarda meyvelerin kalitesini ve moleküler mekanizmalarını araştıracağız” şeklinde konuştu. Bu çalışmalar, gelecekte Ay ve Mars’ta koloni kuracak insanlar için hayati öneme sahip olacak.
[Kaynak: TRT Haber]
News
