ABD ile İran arasındaki nükleer gerilim, Cenevre’de yeniden alevleniyor. Taraflar, Umman’ın arabuluculuğunda dolaylı müzakerelerin yeni bir turunda bir araya geldi. Bu görüşmeler, bölgedeki askeri hareketliliğin ve karşılıklı sert söylemlerin gölgesinde gerçekleşiyor. TRT Haber’de yer alan habere göre, Washington yönetimi bölgedeki askeri varlığını artırırken, Tahran olası bir saldırıya karşı “güçle karşılık” vereceğini belirtiyor. Bu durum, müzakere masasını hem diplomatik hem de stratejik bir eşik haline getiriyor.
Müzakerelerde ABD tarafını Özel Temsilci Steve Witkoff ve Jared Kushner temsil ederken, İran heyetine Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi liderlik ediyor. Umman Dışişleri Bakanı Bedr el-Busaidi ise taraflar arasında mekik dokuyarak mesajları iletiyor. Görüşmeler, doğrudan temas yerine dolaylı diplomasi formatında yürütülüyor.
Müzakerelerin merkezinde, İran’ın uranyum zenginleştirme faaliyetleri yer alıyor. İran, nükleer programını atom bombası üretimine engel olacak sınırlamalara bağlama karşılığında yaptırımların kaldırılmasını talep ediyor. ABD ise Tahran’ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini tamamen durdurmasını ve elindeki yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stokunun ülke dışına çıkarılmasını istiyor. Görüşmelerde, zenginleştirme oranının seviyesi, yaklaşık 440 kilogramlık yüzde 60 zenginleştirilmiş uranyum stokunun durumu, yaptırımların kaldırılma takvimi ve doğrulama mekanizmaları gibi kritik konular ele alınıyor.
Taraflar arasındaki en büyük anlaşmazlıklardan biri yaptırım rejimi. İran, ekonomik yaptırımların somut ve doğrulanabilir bir şekilde kaldırılmasını isterken, ABD adımların kademeli ve denetlenebilir olmasında ısrarcı. Anlaşmanın mimarisinde “kim, ne zaman, hangi adımı atacak?” sorusu belirleyici bir rol oynuyor. Washington, nükleer başlığın yanı sıra İran’ın balistik füze kapasitesinin de bölgesel istikrar açısından ele alınmasını savunuyor. Tahran ise nükleer program dışındaki askeri ve jeopolitik konuların müzakere kapsamı dışında tutulacağını vurguluyor. Bu yaklaşım farklılığı, görüşmelerin seyrini zorlaştıran önemli bir faktör.
İran yönetimi, nükleer silah geliştirmeyeceği yönündeki taahhüdünü dini liderin fetvasına dayandırıyor. Ancak ABD ve müttefikleri, zenginleştirme seviyeleri ve teknik kapasite nedeniyle temkinli yaklaşıyor. On yıllara yayılan güvensizlik, diplomatik ilerlemeyi sınırlayan yapısal bir engel olarak öne çıkıyor. Cenevre’deki temasların sonuçları, küresel enerji piyasalarında da yakından takip ediliyor. Olası bir askeri gerginlik, petrol arz güvenliği ve fiyatlandırma üzerinde risk oluşturabilir.
News
