ABD ile İran arasındaki nükleer müzakereler, Viyana’da teknik düzeyde devam etme kararı alınmasına rağmen, temel konularda yaşanan anlaşmazlıklar nedeniyle çıkmaza girmiş durumda. TRT Haber’de yer alan habere göre, İran Dışişleri Bakanı Abbas Arağçi, görüşmelerde ‘iyi bir ilerleme’ kaydedildiğini savunsa da, taraflar arasındaki ‘kırmızı çizgiler’ aşılabilmiş değil.
Müzakerelerin tıkanma noktalarından biri, İran’ın uranyum zenginleştirme hakkı ve elindeki yüzde 60 saflıktaki uranyum stoklarının geleceği. ABD, ‘sıfır zenginleştirme’ ve mevcut stokların ülke dışına çıkarılmasını talep ederken, Tahran yönetimi nükleer tesislerin sökülmesini ve uranyumun ABD’ye transferini ‘kabul edilemez’ olarak nitelendiriyor. ABD delegasyonunun, İran’ın sunduğu önerilerden ‘hayal kırıklığına uğradığı’ belirtiliyor.
Müzakerelerin seyrini etkileyen bir diğer önemli faktör ise İran’ın balistik füze programı. ABD’li yetkililer, bu programın müzakere edilmemesini ‘büyük bir sorun’ olarak görürken, İran tarafı programın tamamen savunma amaçlı olduğunu ve nükleer dışı konuların masaya getirilmesinin tutarsızlık yarattığını savunuyor.
Müzakerelerin başarısızlıkla sonuçlanması halinde bölgede artan gerginlik, savaş riskini de beraberinde getiriyor. ABD’nin Orta Doğu’daki askeri varlığını artırması, bu endişeleri güçlendiriyor. Bölgede iki uçak gemisi saldırı grubu, Tomahawk füzeleriyle donatılmış denizaltılar ve çok sayıda savaş uçağı hazır bekletiliyor. ABD Başkanı’nın, İran’ı daha esnek bir müzakere pozisyonuna zorlamak amacıyla sınırlı saldırılar düzenleyebileceği veya daha kapsamlı bir operasyona girişebileceği değerlendiriliyor.
Geçtiğimiz haziran ayında ABD’nin Fordo, Natanz ve İsfahan’daki tesislere yönelik gerçekleştirdiği saldırıların ardından, İran’ın nükleer kapasitesinin ne ölçüde zarar gördüğü ise belirsizliğini koruyor. Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA), Tahran’ın bu sitelerde inceleme yapılmasına izin vermediğini bildirdi. Bu durum, müzakerelerin geleceği ve bölgedeki güvenlik dengesi açısından önemli bir risk faktörü olarak değerlendiriliyor.