ABD ve İsrail’in İran’a yönelik son saldırıları, ülkenin dini lideri Ayetullah Ali Hamaney’in ölümüyle sonuçlandı. Saldırılarda Hamaney’in yanı sıra üst düzey askeri ve siyasi yetkililerin de hayatını kaybetmesi, bölgede tansiyonu yükseltti. Uzmanlar, bu gelişmeleri İran’ın geleceği açısından kritik bir dönüm noktası olarak değerlendiriyor.
İran Uzmanı Dr. Mehmet Koç’a göre, Hamaney’in hedef alınması, ABD ve İsrail’in İran’ın 35 yıllık politikalarını sonlandırma çabasının bir parçası. Koç, bu hamlenin ‘yeni bir liderle yeni bir gelecek’ ihtimalini de gündeme getirdiğini belirtiyor. ABD ve İsrail’in, rejim değişikliği senaryosundan önce, sistemi içeriden dönüştürmeyi hedeflediği düşünülüyor.
Ancak İran’ın Hamaney sonrası hızlıca hareket ederek, Geçici Liderlik Konseyi’ne Hamaney çizgisindeki Ayetullah Ali Rıza Arafi’yi seçmesi, Koç’a göre sürecin ABD ve İsrail’in beklediği gibi ilerlemediğini gösteriyor. Koç, İran’ın mevcut tutumunu sürdürmesi halinde, ABD ve İsrail’in rejim değişikliğini ‘öncelikli hedef’ olarak göreceğini ifade ediyor. Ancak bunun, İran’a kara gücü indirmeden mümkün olmayacağına dikkat çekiyor. “Eğer yeni gelen isim de geçmiş politikalardan vazgeçmezse savaş devam eder. Sonraki liderler de ABD ve İsrail’in açık hedefi olur,” diyor.
Koç, gelecekten ziyade daha geniş bir perspektiften bakmak gerektiğini vurguluyor. İran’da hem siyasi elitler hem de toplumsal tabanda derin bir kutuplaşma olduğuna dikkat çekiyor. İki tarafın da birbirini ‘reddedecek’ duruma gelmesinin, ülkeyi daha da riskli bir noktaya sürüklediğini belirtiyor. Koç, İran’ın iç dinamikleri göz ardı edilerek ‘ille de devrim’ denmesinin, ülkeyi kaosa ve iç çatışmaya sürükleyebileceği uyarısında bulunuyor. “Süreç sıfır toplamlı bir oyuna doğru gidiyor. Kazananı olmayan bir oyun. İki tarafın da kaybedeceği bir sürece tanıklık edebiliriz,” diye ekliyor. Koç’a göre, İran’ın bölgesel bir aktör olması ve büyük güçler arasındaki ‘al-ver’ dengesi, gelecekteki gelişmeleri şekillendirecek önemli faktörler arasında yer alıyor.
News
