İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) Mühendislik Fakültesi Çevre Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi ve TerrArctic Mega Grand Projesi Bilimsel Direktörü Prof. Dr. Orhan İnce, tarımsal drenaj uygulamalarının turbalıkları karbon yutağı olmaktan çıkarıp, önemli bir karbon kaynağına dönüştürdüğünü açıkladı. İnce’ye göre, bu durum iklim değişikliği açısından büyük bir risk oluşturuyor.
AA muhabirine konuşan Prof. Dr. İnce, tarımsal faaliyetler için yapılan drenajın, turbalıkların yıllık 1,5 ila 2 milyar ton karbondioksit eşdeğeri salımına neden olduğunu belirtti. Turbalıklar, sulak alanlarda biriken bitki artıklarının katmanlar halinde birikmesiyle binlerce yılda oluşan ve önemli miktarda karbon depolayan alanlardır. Dünya kara alanlarının yaklaşık %3’ünü kaplayan turbalıklar, toprak karbonunun yaklaşık üçte birini barındırıyor ve yaklaşık 500 ila 600 milyar ton karbon depoluyor.
Norveç Biyoekonomi Araştırma Enstitüsü (NIBIO) tarafından yapılan bir araştırmaya göre, yer altı su seviyesini toprak yüzeyinin 25-50 santimetre altında tutmak, sera gazı emisyonlarını önemli ölçüde azaltabiliyor. Araştırmacılar, 2022 ve 2023 yıllarında Kuzey Norveç’teki Pasvik Vadisi’nde kapsamlı saha çalışmaları yaptı. Drenaj yapılan turbalıklarda karbondioksit salımı yüksek seviyelerde seyrederken, su seviyesinin yükseltilmesiyle salımlar belirgin şekilde azaldı. Ayrıca, daha yüksek yer altı suyu seviyelerinde metan ve azot oksit emisyonlarının da düştüğü gözlemlendi.
Prof. Dr. İnce, tarımsal drenajın turbalıklarda oksijen girişini artırarak mikrobiyal ayrışmayı hızlandırdığını ve depolanan karbonun karbondioksit olarak atmosfere salınmasına yol açtığını vurguladı. Bu durum, hektar başına yılda onlarca ton karbondioksit eşdeğeri emisyon oluşmasına neden oluyor. İnce, Kuzey kuşaktaki permafrost-turbalık sistemlerinde yaklaşık 1300 ila 1600 milyar ton karbon depolandığını ve burada meydana gelebilecek bir çözülmenin ciddi karbon salımı riski taşıdığını da sözlerine ekledi.
Bilimsel çalışmalar, restore edilen turbalıklarda sera gazı emisyonlarının %50 ila %90 oranında azaltılabileceğini gösteriyor. Bu nedenle, turbalıkların korunması ve restorasyonu, iklim değişikliği ile mücadelede önemli bir rol oynuyor. İnce, turbalıkları, iklim değişikliğini sınırlayan doğal karbon yutakları olarak nitelendiriyor.
News
