Yapay zeka ve otonom sistemlerin yükselişiyle birlikte, bilim kurgu dünyasının hayallerini gerçeğe dönüştüren gelişmeler yaşanıyor. Bu gelişmelerin en heyecan verici örneklerinden biri, biyolojik beyinlerin dijital kopyalanması, yani ‘whole-brain emulation’ çalışmaları. Bu alanda önemli bir adım atan Eon Systems, meyve sineği beynini sanal bir ortamda ‘canlandırmayı’ başardı.
2024 yılında Nature dergisinde yayınlanan bir çalışmayla Eon Systems ekibi, yetişkin bir meyve sineğinin beyninin tamamını kapsayan hesaplamalı bir model geliştirdi. Bu model, 125.000’den fazla nöronu ve 50 milyona yakın sinaptik bağlantıyı içeren detaylı bir ‘connectome’ (beyin kablolama şeması) verisi üzerine kuruldu. Makine öğrenimi teknikleri kullanılarak sinapsların uyarıcı-baskılayıcı karakterleri belirlendi ve model, motor davranışları %95 doğrulukla öngörebiliyordu. Ancak başlangıçta model, fiziksel dünya ile etkileşimden yoksundu.
Eon Systems, bu modeli bir adım öteye taşıyarak, NeuroMechFly v2 platformunu ve MuJoCo fizik motorunu kullanarak ’embodied’ (bedenlenmiş) bir simülasyon yarattı. Bu sayede, connectome tabanlı beyin emülasyonu, fiziksel kurallara tabi sanal bir sinek bedenine bağlandı. Artık sanal sinek, duyusal verileri alabiliyor, sinirsel aktivite tüm bağlantı haritası boyunca yayılıyor ve motor komutlarla fiziksel dünyada etkileşim kurabiliyor.
Bu çığır açan başarı, sanal sineğin yürüme, kendini temizleme ve beslenme gibi doğal davranışlar sergilemesini sağladı. En dikkat çekici nokta ise, bu davranışların ‘reinforcement learning’ veya dışarıdan öğretilmiş bir politika olmadan, tamamen beyin modelinin kendi iç dinamikleriyle ortaya çıkması. Bu, yapay zeka alanında önemli bir ilerleme olarak değerlendiriliyor.
Bu tür çalışmalar, nörolojik hastalıkların anlaşılması, öğrenme süreçlerinin simülasyonu ve bilinç araştırmaları gibi alanlarda devrim yaratma potansiyeline sahip. Eon Systems’in başarısı, ‘whole-brain emulation’ alanında gelecekte yapılacak çalışmalara ışık tutuyor ve biyolojik zihinlerin makineye taşınması konusunda umut verici gelişmelerin habercisi oluyor. Kaynak: Habertürk
News
