İhracat nasıl yapılır? Adım adım ilk ihracat

Limanda gemiye konteyner yükleyen vinçler — Temsili görsel, yapay zekâ ile üretildi
Türkiye'de ihracat yapmanın iki temel şartı var: vergi numarası ve ihraç edilecek mala göre ilgili ihracatçı birliğine üyelik. Bu rehber ilk ihracatın adımlarını İhracat Yönetmeliği, Gümrük Kanunu ve TCMB İhracat Genelgesi'ne göre sıralıyor.
Kimler ihracat yapabilir?
İhracat Yönetmeliği'ne göre ihracatçı, ihraç edeceği mala göre ilgili İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğine üye olan ve vergi numarası bulunan gerçek ya da tüzel kişidir. İhracat Rejimi Kararı'na göre kanun, kararname ve uluslararası anlaşmalarla yasaklananlar dışında bütün malların ihracı serbesttir; yasak ve ön izne bağlı mallar ayrı bir tebliğde listelenir.
1. Adım: İhracatçı birliğine üyelik
Birlik üyeliği 5910 sayılı Türkiye İhracatçılar Meclisi ve İhracatçı Birlikleri Kanunu'yla zorunlu tutuluyor. Bir birliğe üye olan, başka birliklerin alanına giren malları da ayrıca üyelik aranmadan ihraç edebilir. Türkiye İhracatçılar Meclisi'nin (TİM) açıkladığı başvuru belgeleri şunlar:
- Başvuru formu ve taahhütname
- Ticaret Sicil Gazetesi
- Vergi levhası
- İmza sirküleri
- Ödeme dekontu
TİM'e göre Türkiye'de 61 ihracatçı birliği ve 14 genel sekreterlik bulunuyor; hangi birliğe başvurulacağını ihraç edilecek malın türü belirliyor.
2. Adım: Alıcıyla anlaşma, teslim ve ödeme şekli
Satış sözleşmesinde malın nerede teslim edileceği ve hangi masrafın kime ait olacağı, yani teslim şekli kararlaştırılır. Teslim şekli gümrük beyannamesinin 20 numaralı kutusuna yazılır; teslim şekillerinin tanımları Uluslararası Ticaret Odası'nın Incoterms kurallarında yer alır.
TCMB İhracat Genelgesi'nin saydığı ödeme şekilleri:
- Akreditifli ödeme
- Vesaik mukabili ödeme
- Mal mukabili ödeme
- Kabul kredili akreditifli, kabul kredili vesaik mukabili ve kabul kredili mal mukabili ödeme
- Peşin ödeme
Peşin bedel alınarak yapılacak ihracatın, genelgeye göre 24 ay içinde gerçekleştirilmesi gerekiyor.
3. Adım: Gümrük beyannamesi ve birlik onayı
İhracat, İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğince onaylanmış gümrük beyannamesiyle yapılır. Gümrük idaresi beyannamede Birlik Onay Kodu'nu arar; kod doğrulanamazsa mal çıkışına izin verilmez. Birlik aidatı onay sırasında tahsil edilir.
Gümrük Kanunu'na göre beyanı firma kendisi verebilir ya da gümrük işlemleri için doğrudan veya dolaylı temsilci atayabilir; uygulamada bu temsilci çoğunlukla gümrük müşaviridir.
4. Adım: Menşe ve dolaşım belgeleri
- A.TR dolaşım belgesi: Avrupa Birliği ile Gümrük Birliği kapsamındaki eşyanın serbest dolaşımda olduğunu gösterir; menşe belgesi değildir.
- EUR.1 dolaşım belgesi: tercihli ticaret anlaşmalarında malın menşeini gösterir; ihracatçı doldurur, ticaret veya sanayi odası kontrol eder, gümrük vize eder.
- Menşe şahadetnamesi: tercihli olmayan menşei gösterir ve yetkili makamlarca düzenlenir.
5. Adım: İhracat bedelinin yurda getirilmesi
TCMB İhracat Genelgesi'ne göre ihracat bedeli fiilî ihraç tarihinden itibaren en geç 180 gün içinde yurda getirilir; sözleşmede 180 günden uzun vade varsa süre, vadenin bitiminden itibaren 90 gündür. Bu süre içinde bankadan İhracat Bedeli Kabul Belgesi (İBKB) düzenlenmesi zorunludur.
Genelgenin geçici maddesine göre 31 Ocak 2027'ye kadar İBKB'ye ya da döviz alım belgesine bağlanan ihracat bedellerinin en az yüzde 35'i bankaya satılır; banka bu dövizi aynı gün Merkez Bankası'na satar, ihracatçıya karşılığı Türk lirası olarak ödenir. Oran 2022'den bu yana birkaç kez değişti; işlem tarihindeki genelge esas alınmalıdır.
KDV istisnası
KDV Kanunu'nun 11. maddesine göre ihracat teslimleri ve bunlara ilişkin hizmetler KDV'den istisnadır; ihracat teslimi sayılmanın şartları 12. maddede yer alır. İhracatçının alışlarda yüklendiği KDV, Kanun'un 32. maddesine göre iade konusu olabilir.
Devlet destekleri
Ticaret Bakanlığı'nın ihracat destekleri 5973 sayılı İhracat Destekleri Hakkında Karar'la düzenleniyor; Türk Eximbank da ihracatın finansmanında görev alan resmî kuruluş. Destek kalemleri ve üst limitler dönem dönem güncellendiği için başvurudan önce Bakanlığın destek sayfasına bakılmalıdır.
Bu rehber 19 Kasım 2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuata göre hazırlanmıştır ve bilgilendirme amaçlıdır. Oranlar, süreler ve tutarlar değişebilir; işlem yapmadan önce ilgili kurumun güncel duyurusuna bakın.
Kaynaklar
Google'da tercih edilen kaynağınız yapın
İlgili resmî veriler
- Cari işlemler dengesi →
Aylık cari işlemler ve mal dengesi, son 12 ay toplamı · Kaynak: TCMB EVDS
Kalıcı adres: https://ticarethaber.com/2026/11/19/dis-ticaret/ihracat-nasil-yapilir-adim-adim-ilk-ihracat.html



