İran’da, Ayetullah Ali Hamaney’in hayatını kaybetmesiyle birlikte, 1979 İslam Devrimi’nden bu yana ülkenin en kritik siyasi geçiş süreci başladı. Bu önemli gelişme, İran’da liderlik makamının boşalmasıyla anayasal halefiyet mekanizmasının devreye girmesine neden oldu. Yeni liderin belirlenme süreci, ülkenin siyasi geleceği açısından büyük önem taşıyor.
İran Anayasası’na göre, liderin ölümü, istifası veya görevden alınması durumunda, liderlik görevlerini geçici olarak üç kişiden oluşan bir konsey üstleniyor. Bu konseyde Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Yargı Erki Başkanı Gulam Hüseyin Muhsini Ejei ve Anayasayı Koruyucular Konseyi tarafından seçilen bir din adamı yer alıyor. Bu geçici görev için Ayetullah Ali Rıza Arafi belirlendi. Konsey, yeni lider seçilene kadar Veliyy-i Fakih makamının görevlerini geçici olarak birlikte yürütecek.
Yeni lideri belirleme yetkisi, “Uzmanlar Meclisi” (Meclis-i Hubregan) olarak bilinen kuruma ait. 88 üyeden oluşan ve halk tarafından sekiz yıllığına seçilen Uzmanlar Meclisi, liderin ölümü veya görev yapamaz hale gelmesi durumunda yeni lideri seçmekle yükümlü. Üyeler, üst düzey din adamlarından oluşuyor. Anayasada seçim için belirli bir süre sınırı bulunmuyor. Ancak, Uzmanlar Meclisi’nin Tahran’da toplanarak oylama sürecini başlatması bekleniyor. Seçim, gizli oyla yapılacak ve toplantıya katılan üyelerin salt çoğunluğunu alan aday, yeni lider olarak ilan edilecek.
Bu süreç, İran tarihinde önemli bir dönüm noktasını işaret ediyor. Ülkenin son liderlik değişimi, 1989 yılında devrim lideri Ayetullah Ruhullah Humeyni’nin ölümünün ardından gerçekleşmişti. Uzmanlar Meclisi, aynı gün içinde Ayetullah Ali Hamaney’i yeni lider olarak seçmişti. Bu kez de benzer bir hızlı süreç mi yaşanacak, yoksa farklı dinamikler mi etkili olacak, merak konusu. Gelişmeler, İran’ın iç ve dış politikasını önemli ölçüde etkileyebilir.
Kaynak: TRT Haber
News
