Uluslararası Finans Enstitüsü (IIF) tarafından yayınlanan “Küresel Borç Monitörü” raporuna göre, küresel borç birikimi geçen yıl keskin bir şekilde hızlanarak salgın dönemindeki artıştan bu yana en hızlı yükselişini kaydetti. Toplam küresel borç, 2023’te yaklaşık 29 trilyon dolar artarak 348,3 trilyon dolarla rekor seviyeye ulaştı. Habertürk’te yer alan habere göre, mevcut tablo 2008 küresel finans krizindeki kadar kontrolsüz görünmese de riskin ağırlık merkezinin hane halkından kamu ve reel sektöre kaydığına işaret ediyor.
Son yıllarda şirketlerin dijitalleşme süreçlerini hızlandırması ve yapay zeka yatırımlarına yönelmesi, kurumsal borçluluğu yukarı çeken önemli faktörler arasında yer alıyor. Küresel borcun dağılımına bakıldığında, hane halkına ait borçlar 64,6 trilyon dolara, finansal olmayan şirketlere ait borçlar 100,6 trilyon dolara, kamu borçları 106,7 trilyon dolara ve finansal sektör borçları 76,4 trilyon dolara yükseldi.
Kamu borçlanmaları 2025’te küresel borç artışının 10 trilyon dolardan fazlasını oluştururken, artışın neredeyse dörtte üçü Çin, ABD ve Avro Bölgesi’nden kaynaklandı. Geçmişte konut yatırımları borç dinamiklerini belirlerken, günümüzde teknoloji odaklı sermaye harcamaları öne çıkıyor. Bu durum, borçla finanse edilen yatırımların verimliliğini daha da kritik hale getiriyor.
Gelir dağılımındaki bozulma ve yaşam maliyetlerindeki artış, hane halkının temel ihtiyaçlara erişiminde krediye bağımlılığını artırarak küresel borç görünümünü besliyor. Kamu tarafında ise pandemi dönemi mali destek paketleri, artan sanayi ve teknoloji teşvikleri ile yeşil dönüşüm yatırımları borçlanma gereksinimini büyüttü. Büyük ekonomiler arasındaki teknoloji rekabeti ve düşük karbonlu ekonomiye geçiş hedefleri doğrultusunda enerji, ulaştırma ve altyapı alanlarında artan kamu harcamalarının, gelecek dönemde de borç dinamikleri üzerinde belirleyici olması bekleniyor.
Yapay zeka ve dijital dönüşüm yatırımlarının beklenen üretkenlik artışını sağlayamaması veya kamu harcamalarının düşük katma değerli alanlara yönelmesi durumunda borç sürdürülebilirliğinin baskı altına girebileceği ifade ediliyor. Marmara Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Nurullah Gür, küresel borç seviyesindeki artışı tek bir nedene bağlamanın mümkün olmadığını belirterek, farklı boyutlarıyla değerlendirildiğinde farklı nedenlerin ortaya çıktığını vurguluyor.
Bu gelişmeler, küresel ekonomide borçla büyüme eğiliminin devam ettiğini ancak risklerin niteliğinin önceki kriz dönemlerine kıyasla farklılaştığını gösteriyor. Kaynak: Habertürk
News
