Hürmüz Boğazı’ndaki Kapanma Riski Küresel Petrol Piyasalarını Tehdit Ediyor
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) verilerine göre, dünyanın en kritik petrol geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı, günlük ortalama 20 milyon varil ham petrol ve petrol ürününün taşınmasına ev sahipliği yapıyor. Dünya deniz yoluyla yapılan petrol ticaretinin yaklaşık %25’inin bu boğazdan geçmesi ve alternatif güzergahların sınırlı olması, Hürmüz Boğazı üzerinden akışlarda yaşanacak kesintileri küresel petrol piyasaları için kritik bir risk faktörü haline getiriyor.
St. Gallen Üniversitesi Makroekonomi Profesörü Guido Cozzi, Hürmüz Boğazı’nın olası bir kapanmasından en çok Körfez’den petrol ithalatına bağımlı olan ülkelerin etkileneceğini belirtiyor. Cozzi’ye göre, Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore gibi büyük Asya ithalatçıları kısa vadede ciddi arz kesintileriyle karşı karşıya kalabilirken, Avrupa da etkilenecek. ABD ise artan yerli üretimi sayesinde doğrudan etkilenmese de, küresel fiyatlardaki artışlardan dolayı ekonomik olarak etkilenecektir.
Cozzi, kısa vadede küresel petrol piyasalarının risk primi ve ihtiyati stok davranışları nedeniyle keskin bir fiyat sıçramasıyla tepki vereceğini öngörüyor. Geçici bir kesintinin bile Brent petrol fiyatlarında çift haneli artışlara yol açabileceği uyarısında bulunan Cozzi, vadeli işlem piyasalarının hem anlık kıtlığı hem de jeopolitik belirsizliği fiyatlayarak enerji ve taşımacılık piyasalarında oynaklığı artıracağına dikkat çekiyor.
Tarihsel benzerlikler arasında 1973 petrol ambargosu, 1980’lerdeki İran-Irak Savaşı ve 2019’daki Suudi petrol tesislerine yapılan saldırılar yer alıyor. Ancak günümüz küresel petrol piyasası daha finansal olarak entegre olduğu için, spekülatif dinamikler kısa vadeli fiyat hareketlerini artırabilir.
Daha geniş makroekonomik etkilerin, Hürmüz Boğazı’ndaki kesintinin süresine bağlı olacağını belirten Cozzi, kısa süreli bir kesintinin enflasyon baskısı yaratacağını ve ulaşım ile enerji maliyetlerini yükselteceğini ifade ediyor. Uzun süreli bir kapanma ise özellikle enerji ithalatçısı gelişmekte olan ülkelerde küresel büyümeyi yavaşlatabilir ve gelişmiş ekonomilerde merkez bankalarını para politikalarını ertelemeye zorlayabilir.
Wood Mackenzie Emtia Araştırmaları’ndan Alan Gelder, Hürmüz Boğazı’nın kapanmasının 2 Mart’ta petrol fiyatlarında yaklaşık %10 yükselmeye neden olduğunu hatırlatarak, rafine ürünlerde önemli bir prim oluştuğunu belirtiyor. Bu durum, piyasaların olası bir kesintiye karşı ne kadar hassas olduğunu gösteriyor.
Kaynak: TRT Haber
News
