Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı (UNCTAD), Orta Doğu’daki gerilimlerin küresel ekonomi üzerindeki etkilerine ilişkin Mart ayında güncellenen değerlendirmesini yayınladı. Raporda, bölgedeki jeopolitik risklerin hızla arttığı ve enerji piyasalarının ötesine yayıldığına dikkat çekildi.
UNCTAD’ın açıklamasında, küresel enerji ticaretinin kritik bir arteri olan Hürmüz Boğazı’ndaki gemi geçişlerinin şubat ayından bu yana dramatik bir şekilde azaldığı belirtildi. Şubat ayında günde ortalama 130 gemi geçişi yapılırken, Mart ayında bu sayının %95 azalarak sadece 6’ya düştüğü aktarıldı. Bu durumun, küresel petrol ve doğal gaz arzının önemli bir bölümünü etkilediği ve dünya genelinde üretim, ticaret ve tüketim üzerinde anında olumsuz sonuçlar doğurduğu vurgulandı.
Raporda, enerji şoklarının çatışmanın ticaret ve küresel ekonomi üzerindeki ana aktarım kanalı haline geldiği ifade edildi. Yakıt fiyatlarının 28 Şubat’taki tırmanıştan bu yana önemli ölçüde yükseldiği ve yüksek seviyelerde seyrettiği belirtildi. Bu artışların tedarik zincirlerine yansıdığı ve dünya genelinde malların üretim ve taşınma maliyetlerini artırdığına dikkat çekildi. Özellikle Körfez rotalarına bağımlı petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz taşıyıcılarının bu durumdan olumsuz etkilendiği, konteyner ve kuru dökme yük taşıyıcılarının da artan maliyetler ve aksamalardan etkilendiği kaydedildi.
UNCTAD, aksamaların devam etmesi veya şiddetlenmesi durumunda, enerji altyapısına yönelik hasarların fiyatların daha uzun süre yüksek kalmasına ve enflasyonist baskıların uzamasına yol açabileceği uyarısında bulundu. Orta Doğu enerji ithalatına daha bağımlı olan Güney Asya ve Avrupa gibi bölgelerin bu durumdan daha fazla etkilenebileceği belirtildi.
Raporda, ticaretin 2026’ya kadar güçlü bir başlangıç yapmasının beklendiği, ancak yıl ilerledikçe ivme kaybetmesinin öngörüldüğü ifade edildi. 2025’te yaklaşık %4,7 seviyesinde gerçekleşmesi beklenen küresel mal ticareti büyümesinin, talebin zayıflaması ve belirsizliğin artmasıyla 2026’da %1,5-2,5 aralığına gerileyeceği tahmin ediliyor. Çatışmanın tırmanmaması varsayımına rağmen, küresel büyümenin de 2025’teki %2,9 seviyesinden 2026’da %2,6’ya yavaşlaması bekleniyor.
UNCTAD, artan jeopolitik gerilimlerin belirsizliği artırdığını, ekonomik sonuçların öngörülmesini zorlaştırdığını ve yatırım ile ticaret üzerinde ek baskı yarattığını vurguladı. Ayrıca, zayıf büyüme, artan eşitsizlik ve yükselen yaşam maliyetleri gibi altta yatan kırılganlıkları da açığa çıkardığına dikkat çekti. Rapor, durumun devam etmesi halinde, ticaret ve finansal piyasalardaki aksamaların derinleşebileceği ve daha geniş, zincirleme bir kriz riskinin artabileceği uyarısında bulunuyor.
News
