Türkiye’de doğum izni sürelerine ilişkin önemli bir düzenleme hayata geçirildi. İş Kanunu’nda yapılan değişiklikle birlikte, kadın çalışanların doğum sonrası ücretli izin süresi 8 haftadan 16 haftaya yükseltildi. Bu düzenleme ile birlikte doğumdan önce 8 hafta ve doğumdan sonra 16 hafta olmak üzere toplam ücretli izin süresi 24 haftaya ulaştı. Bu gelişme, Türkiye’yi doğum izni konusunda OECD ortalamasının üzerine taşıdı ve ülkeler arasındaki farklılıkları yeniden gündeme getirdi.
OECD verileri, doğum izni süreleri konusunda ülkeler arasında büyük farklılıklar olduğunu ortaya koyuyor. 2023 verilerine göre, OECD üye ülkelerinde ücretli annelik izni ortalama 18,5 hafta. Ancak bu ortalama, ülkeden ülkeye önemli ölçüde değişiyor. Örneğin, Yunanistan’da annelere yaklaşık 43-44 hafta izin verilirken, ABD’de federal düzeyde ücretli doğum izni bulunmuyor (bazı eyaletler hariç). Birleşik Krallık’ta 39 hafta, Slovakya’da 34 hafta, Çekya’da ise yaklaşık 28-29 hafta doğum izni uygulanıyor.
Doğum izni konusunda dikkat çeken bir diğer nokta ise anne ve babalar arasındaki eşitsizlik. OECD verilerine göre babalar ortalama sadece 2,3 hafta izin kullanabiliyor. Bu durum, doğum sonrası izin kullanan her dört kişiden sadece birinin erkek olduğu gerçeğiyle destekleniyor. Birçok ülkede annelere uzun süreli izinler tanınırken, babalar için bu süre genellikle birkaç gün veya haftayla sınırlı kalıyor.
Bu eşitsizliği gidermek için bazı ülkeler özel politikalar uyguluyor. İskandinav ülkelerinde uygulanan “kullan ya da kaybet” modeli, babalara ayrılan iznin devredilememesi esasına dayanıyor. Bu sayede babaların izin kullanması teşvik ediliyor. Avusturya, Kanada ve Almanya gibi ülkelerde ise ebeveynlerin her ikisinin de izin kullanması halinde aileye ek ücretli izin haftaları veriliyor. Bu “bonus hafta” uygulaması, babaların sürece daha aktif katılımını sağlamayı amaçlıyor.
Bu gelişmeler, Türkiye’deki doğum izni düzenlemesinin, OECD ülkeleri arasındaki farklılıklar ve babaların rolü konusunda önemli bir adım olduğunu gösteriyor.
News
