Hürmüz Boğazı’ndaki Kriz Küresel Ham Madde Piyasalarını Sarsıyor
Hürmüz Boğazı’nda yaşanan istikrarsızlık, petrol ve doğal gazın ötesine geçerek kritik ham maddeleri hedef alan yeni bir ‘ticaret savaşı’ boyutuna ulaştı. Bölgedeki askeri hareketliliğin tırmanmasıyla birlikte, uluslararası emtia piyasalarında özellikle savunma sanayisi ve yüksek teknoloji üretimi için hayati öneme sahip minerallerde dikkat çekici fiyat artışları gözlemleniyor. Bu durum, arz güvenliğine yönelik endişeleri artırarak piyasaları daha kırılgan hale getiriyor.
Elektrikli araç bataryalarından rüzgar türbinlerine, yapay zeka çiplerinden gelişmiş askeri sistemlere kadar geniş bir kullanım alanına sahip olan bu mineraller, küresel üretim zincirinin temel yapı taşları arasında yer alıyor. Özellikle modern sanayinin temel işleme kimyasallarından biri olan sülfürik asit, bu krizden doğrudan etkileniyor. Minerallerin ayrıştırılması, safsızlıkların giderilmesi ve çeşitli kimyasal süreçlerde kritik rol oynayan sülfürik asit, başta madencilik olmak üzere birçok sektörde üretim süreçlerinin vazgeçilmez bir parçası.
Hürmüz Boğazı, yalnızca enerji için değil, aynı zamanda küresel kükürt arzı açısından da kritik bir geçiş noktası konumunda. ABD Jeolojik Araştırmalar Kurumu (USGS) verilerine göre, Orta Doğu, küresel kükürt arzının yaklaşık yüzde 24’ünü karşılıyor. Boğazın, Asya’daki işleme merkezlerine kükürt akışını kontrol etmesi, bölgedeki gelişmelerin piyasalara etkisini daha da artırıyor.
Çatışmaların ardından kükürt fiyatlarında ilk etapta yüzde 10-15 artış gözlenirken, lojistik maliyetlerin de etkisiyle teslim fiyatlarında daha belirgin yükselişler kaydedildi. Ton başına yaklaşık 500 dolar seviyesindeki kükürt fiyatı bazı pazarlarda teslim bazında 900 dolara yaklaşarak maliyet baskısının hızla arttığına işaret ediyor. Bu durum, özellikle küresel nikel üretiminin yüzde 60’ından fazlasını gerçekleştiren Endonezya’da daha belirgin şekilde hissediliyor.
Krizin ham madde boyutundaki en kritik kırılma ise Çin’den geldi. Uluslararası medyada yer alan bilgilere göre, Pekin yönetimi, Hürmüz Boğazı’ndaki çatışmaların küresel kükürt arzını sekteye uğratması üzerine sülfürik asit ihracatını mayıs ayından itibaren durdurmaya hazırlanıyor. Uzmanlara göre, Çin’in bu adımı, Endonezya’daki nikel tesislerinden Şili ve Afrika’daki bakır operasyonlarına hatta küresel gübre üretimine kadar geniş bir alanı doğrudan tehdit ediyor. Endonezya, küresel nikel üretiminin yüzde 50’sinden fazlasını elinde bulunduruyor.
Bu gelişmeler, küresel ekonomideki tedarik zincirleri üzerinde önemli baskılar yaratırken, ham madde fiyatlarındaki artışların enflasyonu tetikleme riski de bulunuyor.
News
