SAMÜ Havacılık ve Uzay Bilimleri Fakültesi İklim Bilimi ve Meteoroloji Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Veli Yavuz ve Araştırma Görevlisi Yiğitalp Kara liderliğindeki bir araştırma ekibi tarafından Türkiye’deki dolu yağışlarına dair kapsamlı bir çalışma gerçekleştirildi. 2001-2023 yılları arasındaki Avrupa Şiddetli Hava Olayları Veritabanı (ESWD) verileri analiz edilerek, dolu hadiselerinin dağılımı, zamanlaması ve etkileri incelendi.
Araştırma kapsamında, 3 bin 860 dolu hadisesi raporu incelendikten sonra, kalite kontrol ve tekrarlayan kayıtların elenmesiyle 874 dolu hadisesi değerlendirmeye alındı. Sonuçlar, dolu olaylarının yıl içinde rastgele dağılmadığını gösterdi. Özellikle mayıs ve haziran aylarında dolu görülme sıklığı 2 ila 3 kat artış gösterirken, bu durumun atmosferdeki kararsızlık ve konvektif enerji birikiminin en yüksek seviyeye ulaştığı döneme denk geldiği belirlendi. Dolu riski, gün içinde de değişiklik gösteriyor. Gece saatlerinde düşük olan risk, sabah saatlerinden itibaren artarak öğleden sonra en yüksek seviyeye çıkıyor. Dolu yağışları genellikle 14.00 ile 19.00 saatleri arasında yoğunlaşırken, özellikle 14.00 ve 16.00 saatleri arasında zirveye ulaşıyor.
Türkiye genelinde 81 ilin tamamında dolu yağışı görülürken, bölgeler arasındaki dağılımda farklılıklar tespit edildi. İç Anadolu ve Akdeniz bölgeleri en çok dolu yağışı alan bölgeler olurken, Marmara Bölgesi’nde daha az dolu olayı gözlemlendi. Araştırma, dolu oluşumunun Türkiye genelinde tek bir etkene bağlı olmadığını, farklı bölgelerde farklı atmosferik ve topografik faktörlerin rol oynadığını ortaya koydu. Mersin ve Antalya çevresi, Kuzey İç Anadolu, Doğu Anadolu’nun yüksek kesimleri ve İstanbul çevresi dolu açısından öne çıkan alanlar arasında yer aldı.
Çalışma, dolu çaplarının 2 ila 8 santimetre arasında değiştiğini gösterdi. En büyük dolu taneleri 8 santimetre çapıyla İstanbul ve Elazığ’da, 7 santimetre çapıyla ise Çankırı ve Çanakkale’de tespit edildi. Daha büyük dolu tanelerinin, daha güçlü atmosferik enerji ve yukarı yönlü hava akımlarıyla ilişkili olduğu anlaşıldı. Araştırma ayrıca, dolu olaylarının sadece yaz aylarıyla sınırlı olmadığını, kış aylarında da güçlü rüzgar kayması ve dinamik sistemler altında oluşabildiğini ortaya koydu.
Araştırma Görevlisi Yiğitalp Kara, çalışmanın Türkiye’nin dolu klimatolojisini ortaya koyduğunu belirtti. Çalışmanın, bilimsel olmasının yanı sıra, tarım ve sigorta sektörü açısından da önemli sonuçlar sunduğunu vurgulayan Kara, dolunun özellikle ekim, büyüme ve hasat dönemlerinde ürün kaybına, kalite düşüşüne ve çiftçi gelirinde dalgalanmalara yol açabildiğini ifade etti. Bu önemli çalışma, dolu riskinin belirlenmesi ve alınacak önlemler açısından önemli bir kaynak niteliği taşıyor. (Kaynak: TRT Haber)
News
