Yapay Zeka KAŞİF, Naylon Fatura Avında: Günde 4 Milyon Mükellef Taranıyor

Hazine’den Sahte Fatura Operasyonu: KAŞİF Devrede

Hazine ve Maliye Bakanlığı, kayıt dışı ekonomiyle mücadele kapsamında naylon fatura kullanımını engellemek amacıyla yapay zeka destekli analiz uygulaması KAŞİF’i hayata geçirdi. Anadolu Ajansı’nın haberine göre, bu yeni sistem sayesinde günde yaklaşık 4 milyon mükellef taranıyor.

Bakanlık, sahte belgeyle mücadeleyi daha önce SARP ve RİTAP ile yürütüyordu. Ancak, KAŞİF’in devreye girmesiyle bu mücadele yeni bir boyut kazandı. KAŞİF, makine öğrenmesi ve yapay zeka teknolojileriyle donatılmış olup, GİB Teknoloji ve TÜBİTAK Yapay Zeka Enstitüsü işbirliğiyle geliştirildi.

KAŞİF’in Özellikleri ve Çalışma Prensibi

KAŞİF, kural tabanlı çalışmayan bir sistemdir. Yani, herhangi bir ön tanımlı kural olmadan, içerdiği yapay zeka modeli sayesinde büyük veri kümelerini analiz ederek riskli durumları tespit ediyor. Mükelleflerin davranış değişiklikleri sürekli izlenerek, her yeni durum analiz ediliyor ve riskli mükellefler belirleniyor.

Uygulama, mükellefiyet, fatura, tahakkuk, tahsilat, ithalat, ihracat, beyanname, bildirim, işletme ve üretim kapasitesi, çalışan, demirbaş gibi birçok başlığa ilişkin verileri analiz ederek riskli durumları günlük olarak raporluyor. Böylece sahte belge düzenleyenler ve haksız iade talep edenler daha hızlı ve doğru bir şekilde tespit edilebiliyor.

KAŞİF’in İlk Tespitleri

KAŞİF, uygulamaya alındığı ilk günlerde önemli tespitler yaptı. Örneğin, faaliyet alanı toptan ticaret olan ve hiçbir alımı bulunmadan mükellefiyet tesis ettirdiği gün 3 farklı fatura düzenleyen bir mükellef tespit edildi. Ayrıca, kuruluş tarihini izleyen 5’inci gün, sahte belge düzenleme riski yüksek olan farklı mükelleflere 50 milyon lira tutarında 5 sahte fatura düzenleyen bir başka mükellef belirlendi.

Bir diğer olayda ise, bir şirkette ücretli çalışan kişi adına farklı vergi dairelerinde kurulan 7 şirketten 6’sıyla sahte belge düzenlenmesinin amaçlandığı saptandı. Bu şirketler tarafından düzenlenen fatura tutarı 246 milyon lira olarak hesaplandı. Son 3 ay içinde kurulan ve toplam 276 milyar lira tutarında fatura düzenleyen 2 bin 550 mükellefin riskinin yüksek olduğu ve herhangi bir ticari, zirai ya da mesleki faaliyeti olmadan sahte belge düzenlemek amacıyla kurulduğu tespit edildi.

Hatta, beyannamesinde 7,7 milyon lira iade edilecek KDV bildiren bir mükellefin, söz konusu iade tutarının haksız olduğu anlaşıldı.

Bakan Şimşek’ten Açıklama

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, son teknoloji uygulamaların, kayıt dışı ekonomiyle mücadeleyi etkinleştirdiğini vurguladı. Şimşek, “Kayıt dışılıkla mücadelede yeni bir döneme girdik. Yapay zeka ve makine öğrenmesi gibi yeni teknolojilerle artık kayıt dışı tüm faaliyetleri anında tespit ediyor ve işlem yapıyoruz. Tüm mükelleflerimizi kayıt içinde kalmaya davet ediyorum,” şeklinde konuştu.

Gelir İdaresi Başkanlığının, risk analiz altyapısını sürekli yenilediğini belirten Şimşek, bu uygulamalarla hem kayıt dışı ekonomiyle etkin şekilde mücadele etmeye hem de rekabet eşitsizliği meydana getiren uyumsuzlukları önlemeye devam edeceklerini açıkladı.