Türk Gıda Devi Ocak Ayında 1 Milyar Dolara Yaklaşan İhracatla Rekora Koşuyor: Rusya’dan Gelen Yeni Tehditler ve Geleceğe Yönelik Stratejiler

Türkiye’nin hububat, bakliyat, yağlı tohumlar ve mamulleri sektörü, 2024 yılının ilk ayında rekor bir ihracat başarısına imza attı. Türkiye İhracatçılar Meclisi’nden (TİM) yapılan açıklamaya göre, Ocak ayında 190 farklı ülke ve serbest bölgeye yapılan ihracat, 929 milyon 526 bin dolarlık gelire ulaştı. Bu etkileyici rakam, sektörün 1 milyar dolarlık ihracat hedefine doğru emin adımlarla ilerlediğini gösteriyor.

Kimler Başarılıydı?

Sektördeki en büyük ihracat kalemleri dikkat çekiciydi. 88 milyon 250 bin dolarlık ihracatla ayçiçek yağı ilk sırada yer alırken, çikolata ve kakao bazlı ürünler 86 milyon 187 bin dolarla ikinci, tatlı bisküvi ve gofretler ise 76 milyon 135 bin dolarla üçüncü sırada kendine yer buldu. Bu sonuçlar, Türk gıda sektörünün çeşitliliğini ve dünya pazarlarındaki gücünü bir kez daha kanıtladı.

Rusya’nın Yeni Oyunu: Gıda Zincirinde Yükseliş Hedefi

TİM Hububat, Bakliyat, Yağlı Tohumlar ve Mamulleri Sektör Kurulu Başkanı Ahmet Tiryakioğlu, sektördeki bu olumlu gelişmelerin yanı sıra, Rusya’nın tarım politikalarındaki değişimlere dikkat çekti. Tiryakioğlu, Rusya’nın artık sadece ham madde satan bir ülke olmaktan çıkarak, küresel gıda zincirinin daha üst halkalarına yerleşmeyi hedeflediğini belirtti. Bu strateji doğrultusunda, Rus şirketlerinin devlet desteğiyle yurt dışında buğday unu, ayçiçek yağı ve gıda işleme tesisleri kurmaya teşvik edildiğini ifade etti.

Neden Bu Değişim?

Tiryakioğlu’na göre, Rusya’nın bu yeni stratejisinin altında yatan temel nedenler şunlar: Ekim alanlarının genişlemesine rağmen, fiyatların baskılanması nedeniyle tarımsal karlılığın düşmesi ve hububat ekiminden uzaklaşan çiftçilerin yağlı tohum üretimine yönelmesi. Rusya, bu adımlarla katma değeri yüksek ürünler üreterek, gelirlerini artırmayı ve küresel pazarda daha güçlü bir konuma gelmeyi amaçlıyor.

Türkiye’nin Konumu ve Gelecek Stratejileri

Türkiye, güçlü sanayi altyapısı sayesinde, Dahilde İşleme Rejimi (DİR) kapsamında buğday, ham ayçiçeği yağı ve mısır gibi ithal girdileri katma değerli ürünlere dönüştürerek uluslararası pazarlara sunan önemli bir oyuncu konumunda. Tiryakioğlu, Rusya’nın bu yeni hamlesiyle birlikte, Türk gıda sanayinin ikinci bir faza geçebileceğini belirtti. Bu durum, Türkiye’nin rekabet avantajını koruması ve yeni stratejiler geliştirmesi gerektiği anlamına geliyor.

AB-Hindistan Serbest Ticaret Anlaşması’nın Etkileri

Tiryakioğlu, Rusya’nın Çin ve Hindistan gibi büyük pazarlarla derinleşen ilişkilerine de dikkat çekerek, AB-Hindistan Serbest Ticaret Anlaşması’nın (STA) gıda sektörü üzerindeki olası etkilerini değerlendirdi. Türkiye’nin AB’ye yaptığı gıda ihracatının kotalarla sınırlı olması nedeniyle, bu anlaşmanın AB’ye yapılan hububat ihracatına önemli bir etkisi olmayacağını belirtti. Ancak, Hindistan’ın küresel ihracat lideri olduğu pirincin hassas tarım kalemi olarak kapsam dışında tutulması, bu ürünün AB pazarına sınırsız ve gümrüksüz şekilde girmesini engelliyor. Bu nedenle, Hindistan’dan AB’ye yönelik bir ‘pirinç seli’ beklenmiyor.

Hindistan’ın Yükselişi: Rekabetin Artması

Tiryakioğlu, Hindistan’ın gıda üretiminde daha istikrarlı, daha ölçekli ve rekabetçi bir tedarikçi haline gelmesinin, özellikle Orta Doğu, Afrika ve Asya gibi pazarlarda fiyat ve hacim rekabetini sertleştirebileceğini vurguladı. Türkiye’nin Hindistan’a yaptığı hububat sektörü ihracatının yıllık ortalama 45 milyon dolar olduğu düşünüldüğünde, bu rekabetin Türk gıda sektörü için önemli bir meydan okuma oluşturabileceği anlaşılıyor.

Geleceğe Bakış

Türk gıda sektörü, küresel pazarda rekabet avantajını korumak ve yeni fırsatlar yaratmak için dinamik bir yaklaşım sergilemek zorunda. Rusya’nın değişen politikaları, AB-Hindistan STA’sının etkileri ve Hindistan’ın yükselişi, sektörün stratejik planlamalarını etkileyecek önemli faktörler arasında yer alıyor. Türkiye, güçlü sanayi altyapısı, katma değerli ürünlere odaklanma ve yeni pazarlara açılma stratejileriyle bu zorlukların üstesinden gelebilir.