Uluslararası Finans Enstitüsü (IIF) tarafından yayınlanan “Küresel Borç Monitörü” raporu, küresel borç miktarının rekor seviyeye ulaştığını ortaya koydu. Rapora göre, küresel borç, yılın ilk çeyreğinde 4,4 trilyon doların üzerinde artarak 353 trilyon dolara yükseldi. Bu artış, üst üste beşinci çeyrekte gerçekleşerek rekor tazeledi. Geçtiğimiz yılın aynı döneminde küresel borç miktarı 327,6 trilyon dolar olarak hesaplanmıştı.
Artışın büyük ölçüde devlet borçlanmalarının etkisiyle Çin ve ABD’de yoğunlaştığı belirtiliyor. 2023 yılı başından bu yana sabit kalan küresel borcun Gayri Safi Yurt İçi Hasıla’ya (GSYH) oranı ise bu çeyrekte yüzde 305 olarak kaydedildi. Gelişmiş piyasalarda borç oranları düşüş gösterirken, gelişmekte olan piyasalarda istikrarlı bir artış gözlemlendi. Bu dönemde en belirgin artışlar Norveç, Kuveyt, Çin, Bahreyn ve Suudi Arabistan’da yaşandı.
Rapora göre, gelişmiş ekonomilerin toplam borcu 246 trilyon dolar olarak hesaplanırken, gelişmekte olan ülkelerin toplam borcu 106,7 trilyon dolara ulaştı. Küresel borcun dağılımına bakıldığında, hane halkına ait borçlar 65,1 trilyon dolara, finansal olmayan şirketlere ait borçlar 101,8 trilyon dolara, kamu borçları 108,5 trilyon dolara ve finansal şirketlere ait borçlar 77,3 trilyon dolara yükseldi.
Toplam GSYH’ye oranları dikkate alındığında, hane halkına ait borçlar geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 56,7’den yüzde 56,2’ye gerilerken, finansal sektöre ait borçlar yüzde 67,5’ten yüzde 65,9’a düştü. Aynı dönemde finansal olmayan şirketlere ait borçlar yüzde 88,7’den yüzde 88,8’e yükselirken, kamuya ait borçlar yüzde 92,1’den yüzde 94,8’e çıktı.
Türkiye özelinde ise borçların GSYH’ye oranları incelendiğinde, hane halkına ait borçların yüzde 10’da sabit kaldığı görüldü. Finansal olmayan şirketlere ait borçlar yüzde 38,5’ten yüzde 37,7’ye, kamu borçları yüzde 27,2’den yüzde 26,2’ye gerilerken, finansal sektöre ait borçlar yüzde 17,1’den yüzde 17,3’e yükseldi.
Raporda, yaşlanan nüfuslar, artan savunma harcamaları, enerji güvenliği ve çeşitlendirme ihtiyaçları, siber güvenlik ve yapay zekayla ilgili sermaye harcamaları gibi yapısal faktörlerin, orta ve uzun vadede hükümet ve şirket borç seviyelerini yukarı yönlü iteceği öngörülüyor. Orta Doğu’daki son çatışmanın bu baskıları daha da artırabileceğine dikkat çekilirken, kısa vadede borç birikiminin seyrinin bölgedeki gelişmeler ve mali/parasal otoritelerin tepkisine bağlı olacağı vurgulanıyor. IIF raporu, yüksek enerji ve gıda fiyatlarından kaynaklanan enflasyon baskılarının, özellikle enerji ithalatçısı ülkeleri ekonomik etkileri hafifletmek için yeni önlemler almaya itebileceğine işaret ediyor.
News
