ABD ve İsrail’in İran’a yönelik olası saldırıları ve ardından Hürmüz Boğazı’nın kapanması senaryosu, küresel enerji piyasalarını sarsarak Avrupa’yı da derin bir enerji kriziyle karşı karşıya bıraktı. Yükselen enerji fiyatları, Avrupa ekonomilerini olumsuz etkilerken, hükümetlerin bu krize nasıl yanıt verdiği ise ayrı bir tartışma konusu oldu.
Bruegel’in analiz ve veri setine göre, Avrupa ülkeleri enerji fiyatlarındaki artışın hane halkı ve şirketler üzerindeki etkisini azaltmak için milyarlarca euroluk mali önlemler açıkladı. Ancak bu önlemlerin önemli bir kısmı, hedeflenmemiş nitelikte. Rapor, Avrupa hükümetlerinin hane halklarını ve işletmeleri desteklemek için 11 milyar eurodan fazla mali destek taahhüt ettiğini ortaya koyuyor. İspanya ve Almanya, toplam taahhütlerin yarısından fazlasını üstlenirken, GSYİH’ye oranla Yunanistan, İspanya, Bulgaristan ve İrlanda en cömert davranan ülkeler oldu.
Ne var ki, Almanya, İtalya ve Polonya gibi birçok ülkenin müdahaleleri, yakıt vergisi indirimlerine odaklandı. Bu durum, Avrupa Komisyonu, Avrupa Merkez Bankası ve Uluslararası Para Fonu’nun (IMF) hedeflenmemiş mali müdahalelere karşı uyarılarıyla çelişiyor. Zira, açıklanan toplam tutarın %72’sinden fazlası, genel enerji tüketim vergisi veya KDV indirimleri gibi net bir hedef grubu veya koşulu olmayan, hedeflenmemiş önlemlerden oluşuyor.
Bruegel analizi, Avrupa hükümetlerinin 2022 enerji krizi gibi olaylardan ders çıkarıp çıkarmadığına dair önemli ipuçları sunuyor. Hollanda, Belçika ve Birleşik Krallık gibi ülkeler, dezavantajlı gruplar için ısınma maliyetlerini düşürmeyi hedefleyen, daha odaklı yaklaşımlar benimsemiş durumda. Hollanda, enerji verimliliğini artırmaya yönelik yapısal destekler de sunacak. İsveç ise hanelere toplu elektrik maliyeti sübvansiyonları sağlayarak enerji tasarrufunu teşvik ediyor. Ayrıca, elektrikli araç sübvansiyonları ve devlet kurumlarının fosil yakıt tüketimini azaltmalarına yönelik ek fonlar da ayırıyor.
Bruegel’in analizi, hükümetlerin fiyatları bozacak geniş vergi indirimleri yerine, hedefli ve gerçekten ihtiyaç duyan kesimlere yönelik desteklere odaklanması gerektiğini vurguluyor. Avrupa’nın önünde iki seçenek bulunuyor: Ya her enerji krizinde milyarlarca euroluk geçici paketlerle yangını söndürmeye çalışacak ya da bu krizi, enerji sistemini kalıcı olarak dönüştürmek için bir fırsat olarak değerlendirecek. Bu enerji şokları, dünya ekonomisi için de önemli bir ders niteliğinde.
News
