Savaşın ilk ayını geride bırakırken, jeopolitik risklerin artması enerji maliyetlerini tırmandırarak enflasyonist baskıları yeniden alevlendirdi. Bu durum, yatırımcıların riskli varlıklardan kaçışını hızlandırırken, altın fiyatlarında 2008 Küresel Finansal Krizi’nden bu yana en sert düşüşün yaşanmasına neden oldu. Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Kuruluşu’nun (UNCTAD) mart ayı değerlendirmesi, küresel ekonomiyi derinden etkileyen gelişmeleri gözler önüne seriyor.
Küresel enerji ticaretinin can damarı olan Hürmüz Boğazı’ndaki faaliyetler, savaşın etkisiyle neredeyse durma noktasına geldi. Savaş öncesinde günlük ortalama 129 geminin geçtiği boğazda, İran’ın geçişleri sınırlandırmasıyla bu sayı mart ayında dramatik bir şekilde azalarak günlük 6’ya geriledi. Bu tıkanıklık, küresel tedarik zincirlerine ağır bir darbe vurarak üretim ve taşıma maliyetlerini rekor seviyelere taşıdı. Navlun maliyetlerindeki artıştan özellikle petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) taşıyıcıları olumsuz etkilendi.
UNCTAD, 2025’te yüzde 4,7 seviyesinde olması beklenen küresel mal ticareti büyümesinin, 2026’da yüzde 1,5-2,5 aralığına gerileyeceğini öngörüyor. Küresel ekonomik büyümenin ise yüzde 2,6’ya yavaşlaması bekleniyor. Hürmüz Boğazı’ndaki aksama, sadece enerji piyasalarını değil, aynı zamanda küresel gıda sistemlerini de tehdit ediyor. Küresel LNG ve petrol ticaretinin yüzde 20’sinin geçtiği rotanın kapanmasıyla, bir ayda Brent petrolün varil fiyatında yüzde 50’ye yakın artış yaşandı.
Doğal gaz fiyatlarındaki yükseliş, gübre üretim maliyetlerini artırarak tarımsal üretimi olumsuz etkiliyor. Küresel deniz yolu gübre ticaretinin üçte birinin gerçekleştiği ve önemli girdilerin ana üreticisi olan Körfez bölgesindeki aksaklıklar, gübre tedarik sürekliliğini tehlikeye atıyor. Bu durum, özellikle tarımsal üretimde Körfez ülkelerine bağımlı olan Sudan, Tanzanya, Somali, Pakistan ve Tayland gibi gelişmekte olan ülkeler için ciddi gıda güvenliği riskleri oluşturuyor.
ABD/İsrail-İran gerginliği de piyasaları etkiliyor. ABD Başkanı Donald Trump’ın sert açıklamaları, petrol fiyatlarının saatlik bazda dalgalanmasına neden oluyor. Bu gelişmeler, enerji, gıda ve finans piyasalarında belirsizliği artırarak küresel ekonomiyi zor durumda bırakıyor. Kaynak: TRT Haber
News
