Çek: ibraz süreleri, ileri tarihli çek ve karşılıksız çekin sonuçları

Lambalı uzun masalarıyla üniversite kütüphanesi okuma salonu — Temsili görsel, yapay zekâ ile üretildi
Çek, Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK) 780 ve devamı maddeleriyle 5941 sayılı Çek Kanunu'nda düzenleniyor. Kanun'a göre çek görüldüğünde ödenen bir ödeme aracı; ancak ticari hayatta yaygın olan ileri tarihli çek için ayrı bir geçici kural var.
İbraz süreleri
- Düzenlendiği yerde ödenecek çek: 10 gün
- Başka bir yerde ödenecek çek: 1 ay
- Başka bir ülkede düzenlenmiş çek: aynı kıtadaysa 1 ay, farklı kıtadaysa 3 ay
Süreler, çekin üzerindeki düzenleme tarihinin ertesi günü başlıyor. Takas odasına ibraz, ödeme için ibraz yerine geçiyor.
İleri tarihli çek
TTK'ya göre düzenleme tarihinden önce ibraz edilen çek ibraz günü ödenir. Ancak Çek Kanunu'nun geçici 3. maddesi bu kuralı askıya alıyor: 31 Aralık 2028'e kadar, çekin üzerinde yazılı düzenleme tarihinden önce bankaya ödenmek için ibrazı geçersiz. Yani ileri tarihli çek, üzerindeki tarihten önce bankaya götürülürse işlem yapılmıyor. Bu çeklerde yasal takip için, çekin düzenleme tarihine göre ibraz süresi içinde bankaya ibraz edilip "karşılıksızdır" işleminin yapılması gerekiyor.
Bankanın ödeme sorumluluğu
Hesapta yeterli para olmasa bile banka, süresinde ibraz edilen her çek yaprağı için kanunla belirlenen tutara kadar ödeme yapmak zorunda; çek bedeli bu tutardan düşükse yalnız çek bedelini ödüyor. Tutar her yıl ocak ayında TCMB tarafından belirleniyor. 30 Ocak 2026'dan itibaren bu tutar 16.350 TL. Bankanın bu sorumluluğu, çekin baskı tarihinden itibaren beş yıl içinde ibraz edilmeyen çeklerde sona eriyor.
Karşılıksız çekin sonuçları
- Adli para cezası: Hamilin şikâyeti üzerine her çek için 1.500 güne kadar adli para cezası veriliyor; ceza, karşılıksız kalan tutardan az olamıyor. Ceza ödenmezse doğrudan hapse çevriliyor.
- Çek yasağı: Mahkeme ayrıca çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı veriyor; yasak tüzel kişilerde yetkilileri de kapsıyor ve MERSİS ile TCMB Risk Merkezi'ne bildiriliyor.
- Ön ödeme, uzlaşma ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması uygulanmıyor.
Karşılıksız çek için hapis cezası kanunda şu an yer almıyor; yaptırım adli para cezası. Ancak çek düzenleme yasağı olan birinin yeniden çek düzenlemesi bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası gerektiriyor.
Ödeme yapılırsa (etkin pişmanlık)
Karşılıksız kalan tutar, ticari temerrüt faiziyle birlikte hamile tamamen ödenirse yargılama aşamasında düşme kararı veriliyor; kesin hükümden sonra ödenirse hüküm bütün sonuçlarıyla kaldırılıyor. Şikâyetten vazgeçilmesi de aynı sonucu doğuruyor.
Karekodlu çek ve zamanaşımı
Çekler karekodlu basılıyor; lehdar, teslim aldığı karekodlu çeki kayıt sistemine kaydediyor. Hamilin cirantalara ve düzenleyene karşı başvurma hakları, ibraz süresinin bitiminden itibaren üç yılda zamanaşımına uğruyor.
Bu rehber 19 Kasım 2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuata göre hazırlanmıştır ve bilgilendirme amaçlıdır. Kendi durumunuz için bankanıza ya da bir avukata başvurun.
İlgili rehberler
Kaynaklar
Google'da tercih edilen kaynağınız yapın
Kalıcı adres: https://ticarethaber.com/2026/11/19/egitim/cek-ibraz-sureleri-ileri-tarihli-cek-ve-karsiliksiz-cekin-sonuclari.html


