ÖTV nedir, nasıl işler? Listeler, mükellef, beyan ve engelli istisnası

Yüksek pencerelerden ışık alan boş amfi — Temsili görsel, yapay zekâ ile üretildi
Özel tüketim vergisi (ÖTV), 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu'na ekli dört listedeki mallardan alınıyor. KDV'den farklı olarak her aşamada değil, bir defaya mahsus alınıyor. Oranlar sık değiştiği ve mal grubuna göre farklılaştığı için bu rehber oranları değil, verginin işleyişini anlatıyor.
Dört liste
- (I) sayılı liste: Akaryakıt ve benzeri petrol ürünleri
- (II) sayılı liste: Otomobil, motosiklet, traktör, uçak ve yat gibi taşıtlar
- (III) sayılı liste: Alkollü içkiler, tütün mamulleri ve kolalı gazozlar
- (IV) sayılı liste: Parfüm, kozmetik, beyaz eşya ve elektronik gibi diğer mallar
Kanun'daki listeler başlık taşımıyor, yalnız gümrük tarife pozisyonları (GTİP) yer alıyor; yukarıdaki adlandırma listelerin içeriğinden yapılmış bir özet.
Vergi ne zaman doğar, kim öder?
- (I), (III) ve (IV) sayılı listeler ile tescile tabi olmayan (II) sayılı liste malları: İthalatta ya da imalatçının teslimiyle doğuyor; mükellef ithalatçı ya da imalatçı.
- Tescile tabi taşıtlar: İlk iktisapla, yani aracın ilk kez trafiğe kaydı amacıyla satın alınmasıyla doğuyor; mükellef motorlu araç ticareti yapanlar ya da aracı kullanmak için ithal edenler.
Vergi bir kez alındığı için, ÖTV'si ödenmiş bir malın sonraki satışlarında yeniden ÖTV alınmıyor.
Beyan ve ödeme
- (I) sayılı liste: Ayın ilk 15 günü ve kalan günleri ayrı dönem; beyanname dönemi izleyen 10. gün akşamına kadar veriliyor.
- (III), (IV) ve tescile tabi olmayan (II) sayılı liste: Aylık dönem; beyanname izleyen ayın 15. günü akşamına kadar veriliyor.
- Tescile tabi taşıtlar: Beyanname ilk iktisap işlemleri tamamlanmadan önce veriliyor ve vergi aynı gün ödeniyor.
- İthalatta ÖTV, gümrük vergileriyle birlikte ödeniyor.
İhracat istisnası
Yurt dışındaki müşteriye yapılan ve malın Türkiye gümrük bölgesinden çıktığı teslimler ÖTV'den istisna. Yurt içinden serbest bölgelere teslim ise ihracat sayılmıyor. İhracatçının alış belgelerinde gösterilen ÖTV kendisine iade ediliyor.
Engelli araç istisnası
Ağır engelliler ve ortopedik engeli nedeniyle aracı özel tertibat yaptırarak kullanabilenler, belirli bedel sınırları içinde kalan araçların ilk iktisabında ÖTV istisnasından on yılda bir kez yararlanabiliyor. 2024 sonundaki değişiklikle istisna, yerli katkı oranı belirli bir seviyenin üzerinde olan araçlarla sınırlandı; 9321 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı'yla bu oran yüzde 40 olarak belirlendi. Bedel sınırları her yıl yeniden değerleme oranıyla güncelleniyor.
İstisnayla alınan araç beş yıl dolmadan başkasına satılırsa, ilk iktisaptaki matrah üzerinden ÖTV alınıyor. Beş yıldan fazla kullanılan araçlarda bu hüküm uygulanmıyor.
Bu rehber 19 Kasım 2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuata göre hazırlanmıştır ve bilgilendirme amaçlıdır. Kendi durumunuz için mali müşavirinize ya da Gelir İdaresi Başkanlığı'na başvurun.
İlgili rehberler
Kaynaklar
Google'da tercih edilen kaynağınız yapın
Kalıcı adres: https://ticarethaber.com/2026/11/19/egitim/otv-nedir-nasil-isler-listeler-mukellef-beyan-ve-engelli-istisnasi.html


