İthalat nasıl yapılır? Vergi numarasından gümrüğe adım adım

Şafakta gümrük kapısında bekleyen tır kuyruğu — Temsili görsel, yapay zekâ ile üretildi
Türkiye'de ithalatın temel kuralları, 3350 sayılı İthalat Rejimi Kararı'nda ve 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nda yer alıyor. Karar 1 Ocak 2021'de yürürlüğe girdi ve her yıl değişiklik kararlarıyla güncelleniyor; son değişiklik 27 Ağustos 2026 tarihli.
Kimler ithalat yapabilir?
Vergi Usul Kanunu'na göre vergi kimlik numarası almış her gerçek ve tüzel kişi ile kişi ortaklıkları ithalat yapabiliyor. İthalat Rejimi Kararı'nda ihracattaki gibi bir ihracatçı birliği üyeliği şartı bulunmuyor. İthalatçı, belgeleriyle doğrudan gümrük idaresine başvuruyor. Gözetim, kota ya da tarife kontenjanı kapsamındaki ürünlerde ise özel şartlar aranabiliyor.
Serbest ve izne tabi eşya
Kamu ahlakı, kamu düzeni ve sağlık gibi amaçlarla alınan önlemlerin dışında kalan eşyanın ithali serbest. Eski, kullanılmış, yenileştirilmiş, defolu ve yatık eşyanın ithali ise izne tabi. Kamu kurumlarının ithalatında da Bakanlık izni gerekiyor.
Gümrükte hangi vergiler ödenir?
- Gümrük vergisi: Oran, eşyanın gümrük tarife pozisyonuna (GTİP) ve menşe ülkesine göre İthalat Rejimi Kararı'na ekli listelerden belirleniyor.
- İlave gümrük vergisi (İGV): Bazı ürünlerde, 3351 sayılı Karar'a ekli tablolardaki oranlarla ayrıca alınıyor.
- KDV: Her türlü mal ithalatı KDV'ye tabi. Matrah, gümrük kıymetine ithalatta ödenen vergi ve harçlar ile gümrükte tescile kadar yapılan giderlerin eklenmesiyle bulunuyor.
- ÖTV: Akaryakıt gibi (I) sayılı listedeki mallarda ithalatçının teslimiyle; (II) sayılı listede kayıt ve tescile tabi olmayan mallar ile (III) ve (IV) sayılı listelerdeki mallarda ise ithalatla doğuyor.
Gümrük Kanunu'na göre eşya, ticaret politikası önlemleri uygulanıp gerekli işlemler tamamlanmadan ve vergiler tahsil edilmeden serbest dolaşıma giremiyor.
Tercihli tarife ve menşe
Türkiye'nin serbest ticaret anlaşması imzaladığı ülkelerden ve Gümrük Birliği kapsamında AB'den yapılan ithalatta, menşe ya da dolaşım belgesi (EUR.1, menşe beyanı, A.TR) sunulursa daha düşük ya da sıfır gümrük vergisi uygulanabiliyor. Anlaşma ülkelerine ait oranlar Karar'ın II sayılı listesinde yer alıyor.
TAREKS ve ürün güvenliği denetimi
Ürün güvenliği mevzuatı kapsamındaki ürünlerin ithalat denetimleri, Ticaret Bakanlığı'nın risk esaslı web tabanlı sistemi TAREKS üzerinden yapılıyor. Dayanak, 25 Ağustos 2025'te yürürlüğe giren 2025/28 sayılı Dış Ticarette Risk Esaslı Kontrol Sistemi Hakkında Tebliğ.
Gümrük müşaviri şart mı?
Gümrük Kanunu'na göre herkes gümrük işlemleri için bir temsilci atayabiliyor; temsilci kullanmak zorunlu değil. Gümrük müşavirleri dolaylı temsilci olarak işlem yapabiliyor. Beyanname yazılı ya da elektronik ortamda verilebiliyor; uygulamada beyannameler elektronik sistemden veriliyor.
Pratik sıra
- Vergi kimlik numarası ve e-imza ya da yetkili temsilci
- Ürünün GTİP'ini ve gümrük vergisi, İGV, KDV ve ÖTV oranlarını belirleme
- Ürün izne ya da TAREKS denetimine tabi mi, kontrol etme
- Menşe ya da dolaşım belgesini tedarikçiden isteme
- Gümrük beyannamesini verme, vergileri ödeme ve eşyayı çekme
Bu rehber 19 Kasım 2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuata göre hazırlanmıştır ve bilgilendirme amaçlıdır. Kendi durumunuz için Ticaret Bakanlığı'na ya da bir gümrük müşavirine başvurun.
İlgili rehberler
Kaynaklar
Google'da tercih edilen kaynağınız yapın
İlgili resmî veriler
- Cari işlemler dengesi →
Aylık cari işlemler ve mal dengesi, son 12 ay toplamı · Kaynak: TCMB EVDS
Kalıcı adres: https://ticarethaber.com/2026/11/19/dis-ticaret/ithalat-nasil-yapilir-vergi-numarasindan-gumruge-adim-adim.html



