Konşimento nedir? Türleri, işlevi ve taşıyanın sorumluluğu

Akşam havalimanında kargo uçağına yükleme — Temsili görsel, yapay zekâ ile üretildi
Konşimento (Türk Ticaret Kanunu'ndaki yazımıyla "konişmento"), deniz yoluyla eşya taşımasının temel belgesi. TTK'nın 1228. maddesine göre konşimento, bir taşıma sözleşmesinin yapıldığını ispatlayan, eşyanın taşıyan tarafından teslim alındığını ya da gemiye yüklendiğini gösteren ve taşıyanın eşyayı ancak onun ibrazı karşılığında teslim etmekle yükümlü olduğu senet.
Üç işlevi
- Teslim belgesi: Eşyanın taşıyanca teslim alındığını ya da gemiye yüklendiğini gösteriyor.
- İspat belgesi: Taşıma sözleşmesinin yapıldığını ispatlıyor; taşıyan ile konşimento hamili arasındaki ilişkide konşimentodaki kayıtlar esas alınıyor.
- Eşyayı temsil: Konşimentonun meşru hamili eşyayı teslim almaya yetkili; konşimentonun teslimi, eşyanın kendisinin teslimi gibi hukuki sonuç doğuruyor.
Tesellüm ve yükleme konşimentosu
Henüz gemiye yüklenmemiş eşya için tesellüm konşimentosu düzenlenebiliyor. Eşya gemiye alındığında taşıyan, tesellüm konşimentosunun geri verilmesi karşılığında yükleme konşimentosu düzenlemekle yükümlü. Tesellüm konşimentosuna sonradan yükleme şerhi düşülürse, bu belge yükleme konşimentosu hükmünde oluyor. Konşimentoyu kaptan, taşıyan ya da yetkili temsilcisi düzenleyebiliyor.
Nama, emre ve hamiline
Konşimento nama, emre ya da hamiline yazılı olarak düzenlenebiliyor. Aksi kararlaştırılmadıkça gönderilenin emrine ya da yalnız "emre" düzenleniyor; yalnız "emre" yazılmışsa yükletenin emrine düzenlenmiş sayılıyor. Birden fazla nüsha düzenlendiğinde bütün nüshalar aynı metni taşıyor ve kaç nüsha düzenlendiği belgede gösteriliyor. Eşya, nüshalardan birinin meşru hamiline, nüsha teslim şerhiyle geri alınarak teslim ediliyor.
Konşimentoda neler yazar?
Kanun'un saydığı başlıca kayıtlar: eşyanın cinsi, işaretleri, koli sayısı ve ağırlığı, tehlikeli eşya bilgisi, eşyanın dışarıdan görünen hâli, taşıyan, kaptan, geminin adı ve tabiiyeti, yükleten, gönderilen, yükleme limanı ve tarihi, boşaltma limanı, düzenleme yeri ve tarihi, imza ve navlunun gönderilence ödenip ödenmeyeceği. Bu kayıtlardan biri eksik olsa da belge temel unsurları taşıyorsa konşimento sayılıyor.
Navlun
Navlun, taşıyanın deniz taşıması karşılığında aldığı ücret. Eşyanın teslimini isteyen gönderilen, taşıma sözleşmesine ya da konşimentoya göre ödemekle yükümlü olduğu navlun ve diğer alacakları ödüyor; taşıyan bu alacaklar için eşya üzerinde hapis hakkına sahip.
Taşıyanın sorumluluğu
Taşıyan, eşya kendi hâkimiyetindeyken meydana gelen zıya, hasar ve gecikmeden sorumlu; kusursuz olduğunu ispat yükü kendisinde. Sorumluluk koli ya da birim başına 666,67 Özel Çekme Hakkı veya brüt ağırlığın kilogramı başına 2 Özel Çekme Hakkı ile, hangisi yüksekse onunla sınırlı. Gecikmede sınır navlunun iki buçuk katı. Kast ya da pervasızlık hâlinde taşıyan bu sınırlamadan yararlanamıyor. Tazminat talebi için hak düşürücü süre bir yıl.
Incoterms gibi teslim şekilleri resmî mevzuat değil, Milletlerarası Ticaret Odası'nın kuralları; taraflar sözleşmeye dahil ettiklerinde uygulanıyor. Konşimentolar damga vergisine maktu tutarla tabi; tutar her yıl güncelleniyor.
Bu rehber 19 Kasım 2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuata göre hazırlanmıştır ve bilgilendirme amaçlıdır. Kendi durumunuz için taşıyıcınıza, forwarder firmanıza ya da bir deniz ticareti avukatına başvurun.
İlgili rehberler
Kaynaklar
Google'da tercih edilen kaynağınız yapın
İlgili resmî veriler
- Cari işlemler dengesi →
Aylık cari işlemler ve mal dengesi, son 12 ay toplamı · Kaynak: TCMB EVDS
Kalıcı adres: https://ticarethaber.com/2026/11/19/dis-ticaret/konsimento-nedir-turleri-islevi-ve-tasiyanin-sorumlulugu.html



